Viðtal við Birgi Pálsson bílstjóra frá Álftártungu frá árinu 2017

Nýverið hætti einn reynslumesti olíubílstjóri landsins störfum hjá Olíudreifingu eftir 43 ára starf. Hér er um að ræða Mýramanninn Birgi Pálsson sem hefur ekið með olíuna – súrefni hagkerfisins – milljónir kílómetra á þessum mörgu árum. Skessuhorn heimsótti þennan glaðbeitta og söngelska bílstjóra á dögunum og litið var yfir farinn veg.

Mýramaður í húð og hár

Birgir er frá bænum Álftártungu sem áður tilheyrði Álftaneshreppi, nú hluti Borgarbyggðar. „Foreldrar mínir hétu Páll Þorsteinsson og Gróa Guðmundsdóttir en þau tóku við búi í Álftártungu árið 1937 af foreldrum mömmu, þeim Guðmundi Árnasyni og Sesselju Þorvaldsdóttur. Mamma var sem sagt fædd á bænum. Pabbi ólst aftur á móti upp á Hundastapa, en honum var komið þar fyrir í fóstur hjá Guðmundi Jónssyni og Steinunni Jónsdóttur. Hann missir síðan fósturforeldra sína aðeins 12 ára gamall. Uppeldissystir hans Anna Guðmundsdóttir og hennar maður Þórður Jónsson taka hann þá að sér og búa í Skálanesi, Miklaholti og loks Álftártungukoti. Kominn í Álftártungukot kynnist hann mömmu, enda bara lækurinn á milli bæjanna,” segir Birgir sem er því Mýramaður í húð og hár.

Páll og Gróa eignuðust sjö börn og er Birgir fimmti í röðinni. „Það var mikið líf hjá okkur á bænum og gaman að alast upp. Í Álftártungu voru bæði kindur og kýr og mig minnir að fjártalan hafi eitt sinn farið í um 1000 á tímabili. Við krakkarnir byrjuðum snemma í bústörfunum, ég man allavega ekki eftir neinu öðru en að taka þátt í búskapnum,” heldur Birgir áfram að rifja upp.

Sönglíf í Álftártungu

„Tónlist skipaði drjúgan sess í heimilishaldinu í Álftártungu og mikið var sungið en við systkinin syngjum öll og höfum tekið þátt í kórastarfi. Mamma spilaði þá á orgelið og ég man að Steinunn systir (Steinka Páls) var farin að spila á gítar 10 ára gömul,” segir Birgir sem syngur nú með Samkór Reykvíkinga. „Mamma lærði að spila hjá Ellu tvíburasystur sinni. Ella hafði nefnilega fengið tilsögn í orgelleik hjá Níels Hallgrímssyni á Grímsstöðum. Ég veit ekki hvort að það sé satt en sagt var að hún hefði verið þrjá daga að læra hjá honum. Ella varð organisti í kirkjunni í Álftártungu. Mamma kenndi svo pabba á orgel og einnig að lesa nótur,” bætir hann við en móðir hans ásamt honum og Steinunni voru hluti af stofnendum Samkórs Mýramanna.

Jólatré úr eini

Þar sem jólin eru á næsta leyti eru jólaminningar úr Álftártungu ofarlega í huga Birgis þessa dagana. „Við höfðum þann sið að fara nokkrum dögum fyrir jól í upp í hraun sem svo er kallað og sækja eini sem þar vex. Þetta er mér mjög eftirminnilegt því eininn notaði pabbi til að búa til jólatré. Hann nýtti prik sem stofn og batt síðan eini á það. Síðan boraði hann göt í prikið og sett lítil prik í þau, en á þeim voru svo sett kerti. Síðan bjuggum við til skraut til að hengja á, notuðum t.d. poka úr glanspappír. Þá leit þetta út eins og jólatré og þótti okkur þetta ákaflega skemmtilegt,” segir Birgir sem nefnir að svona eftir á að hyggja sé ótrúlegt að ekki hafi kviknað í trénu. „Svo var alltaf hangikjöt í matinn og kaldur ávaxtagrautur á eftir. Mamma var síðan búin að baka helling af smákökum sem runnu ljúflega niður í okkur systkinin.”

Hóf störf í Samlaginu

Birgir fór í barnaskóla á Varmalandi og hjálpaði til heima í Álftártungu eftir að skyldunáminu lauk. Síðan lá leiðin á mölina. „Ég fer í Borgarnes árið 1963 þá 16 ára gamall og hef störf hjá Mjólkursamlagi Borgfirðinga sem þá var við Skúlagötu neðst í bænum. Ég var aðallega í innvigtuninni en þá kom öll mjólk inn á brúsum. Samlagið var starfandi alla daga, en ég vann sex daga í viku. Mýramenn stýrðu Samlaginu þá, Pétur Geirsson var verkstjóri og mjólkurbússtjóri var Sigurður Guðbrandsson. Þarna var gaman að vinna og man maður eftir mörgum góðum mönnum,” rifjar Birgir upp.

Mikið athafnalíf var á þessum slóðum á þessum tíma því hinum megin við bílaplanið hjá Samlaginu var nýrisið verslunarhús Kaupfélags Borgfirðinga og á neðstu hæðinni var Bílastöð Kaupfélagsins. „Það voru miklir flutningar í gangi um allt héraðið frá þessum stað. Ég átti stundum til að fara með bílstjórunum í ferð á frídögum, fór t.d. eitt sinn með Jóni Úlfarssyni inn í Skorradal. Það var eftirminnilegt,” segir Birgir sem tók bílpróf 17 ára gamall hjá Sigurði Jónssyni frystihússtjóra árið 1964 og loks meirapróf 1969.

Miklir olíuflutningar

Leiðin lá þó ekki strax í flutningana. „Það var mikil deyfð yfir atvinnulífinu í Borgarnesi um 1970 og því flutti ég til Keflavíkur og fór á sjóinn. Ég var á vertíð í fjögur ár áður en ég snéri aftur í Borgarnes. Þá var ástandið farið að batna og fékk ég starf hjá Olíufélaginu við olíuflutninga undir stjórn Guðmundar Ingimundarsonar á Essó stöðinni. Ég hóf störf 1. júlí 1974 og lauk störfum núna í desember, 43 árum síðar,” segir Birgir stoltur en frá 1996 hefur hann verið starfsmaður Olíudreifingar. „Olíuflutningarnir voru umfangsmeiri á þessum tíma enda stór hluti fólks að nota olíu til húshitunar. Við vorum tveir sem unnum fyrir Olíufélagið og vorum með bílana okkar í Borgarnesi, hinn var Jón Valberg Júlíusson. Í Nesinu voru einnig bílstjórar hjá Olís og Skeljungi. Birgðastöð Olíufélagsins var í Brákarey á klettinum við Stórgripasláturhúsið en þar sóttum við olíuna sem flutt var í Borgarnes sjóleiðina, líklega einu sinni í mánuði. Bensín sóttum við hins vegar á Akranes.”

Skipulag olíuflutninganna hefur breyst mikið í áranna rás, bæði vegna breytinga í orkunotkun þjóðarinnar og einnig vegna samgöngubóta. Þá hafa bílarnir breyst mikið. „Eftir að Borgarfjarðarbrúin var tekin í notkun var hætt að flytja olíu í Borgarnes sjóleiðina og þess í stað fórum við í birgðastöðina á Akranesi. Síðan eftir að Hvalfjarðargöngin komu þá var lokað á Akranesi og farið suður í Örfirisey í Reykjavík,” segir Birgir en frá 2012 var ákveðið að olíubílinn hans yrði staðsettur í Reykjavík, en hann hafði fram að þessu verið í Borgarnesi. „Ég flutti þá með suður.”

Heppinn á erfiðri leið

Fyrstu starfsárin ók Birgir um Borgarfjörð en einnig á sunnanvert Snæfellsnes. Þegar fram í sótti og samgöngur bötnuðu bættust fleiri svæði við. Síðustu árin hefur Birgir ekið olíu vestur í Dali, Reykhólasveit og Gufudalssveit og alla leið norður í Árneshrepp á Ströndum. „Þetta er erfið leið að fara, sérstaklega á veturna og hefur maður lent í ýmsu. Ég hef þó verið heppinn og ekki lent í meiriháttar áföllum. Erfiðasta leiðin er á Ströndum, einkum á Veiðileysuhálsinum milli Veiðileysufjarðar og Reykjafjarðar. Tvisvar hef ég fest mig á þeim slóðum og varð að bíða inn í bíl í 5-6 tíma eftir aðstoð. Í seinna skiptið var ég alveg símasambandslaus en þá vildi svo heppilega til að jeppakallar óku fram á mig og gátu látið vita,” segir Birgir sem viðurkennir að hafa gaman af svona ævintýrum. Sjálfur hefur hann síðustu ár verið duglegur að taka myndir frá ýmsum aðstæðum sem hann hefur lent í og deilt þeim með vinum sínum á Facebook við góðar undirtektir.

Sjáum hvað setur

„Það verður hins vegar að viðurkennast að það er eftirsjá að vera hættur þessu. Maður á orðið mikið af vinum og kunningjum víða sem alltaf var gaman að hitta,” bætir hann við. Spurður um hvað hann sé búinn að leggja marga kílómetra af velli um dagana reiknuðu vinnufélagar hans það út á 40 ára starfsafmælinu að þær væru sennilega fjórar milljónir. „Það samsvarar um tveimur ferðum fram og til baka til tunglsins,” bætir hann við hlæjandi. Hann útilokar þó ekki að setjast undir stýrið á nýjan leik og þá að fara að keyra rútur. „Sæmundur Sigmundsson er alla vega búinn að hafa samband við mig. Við sjáum hvað setur.”

Pikkaló í Vesturhópi

Uppkominn börn Birgis eru fjögur, Særún Lísa, Jóhanna Soffía, Kristbjörg og Helgi Gísli, og þá eru afabörnin orðin 13 og langafabörnin tvö. Næsta verkefni Birgis er hins vegar að aðstoða Kristbjörgu og hennar mann Gunnar Þorkelsson á Þorfinnsstöðum í Vesturhópi. „Þau eru nýbúinn að festa kaup á jörðinni og ferðaþjónustunni á staðnum en þar er gistirekstur. Ég ætla að vera þeim innan handar þar, verð því hálfgerður pikkaló,” segir hann og hlær. „Síðan fæ ég mér nokkrar kindur til að hafa í húsi. Ég hef því nóg fyrir stafni og hlakka til næstu verkefna í lífinu,” segir Birgir Pálsson að endingu.

hlh

Úr sarpi: „Búinn að keyra alla vega tvisvar til tunglsins”

Viðtal við Birgi Pálsson bílstjóra frá Álftártungu frá árinu 2017

Viðtal við Birgi Pálsson bílstjóra frá Álftártungu frá árinu 2017