Viðar Guðmundsson kórstjóri, útfararstjóri og bóndi heimsóttur að Miðhúsum á Ströndum

Viðar Guðmundsson býr á bænum Miðhúsum á Ströndum ásamt Barböru Ósk Guðbjartsdóttur eiginkonu sinni sem alin er upp í Dölum. Saman eiga þau Viðar og Barbara fimm börn, fósturdótturina Andreu Messíönu 28 ára, Guðbjart Þór 21 árs, Unni Ernu 17 ára, Þorstein Óla 15 ára og Ólaf Kristinn 13 ára. Barnabörnin eru orðin tvö, þau Glódís Helga og Mikael Ýmir, börn Andreu.

Viðar var áður kenndur við Kaðalsstaði í Stafholtstungum í Borgarfirði þar sem hann ólst upp en fjölskyldan tók þá ákvörðun að flytja norður á Strandir fyrir 16 árum síðan. Viðar þekkja margir en hann er tónlistarmaður mikill. Hann leikur á píanó og hefur kennt píanóleik í Borgarfirði og á Hólmavík. Þá hefur hann einnig stjórnað mörgum kórum en er í dag stjórnandi karlakórsins Söngbræðra í Borgarfirði og Kórs Hólmavíkurkirkju. Fyrir nokkrum árum tók hann svo upp á því að stofna útfararþjónustu að ógleymdum búskapnum en á Miðhúsum eru yfir 500 fjár auk nokkurra nauta og hrossa.

Þegar blaðamann bar að garði var Barbara á leið suður á sjúkrahús en nokkru áður hafði henni tekist að slíta sin í fingri og hafði þess vegna ekki tök á að spjalla við blaðamanninn með honum Viðari sínum. Samtalið hefst þess vegna á að ræða misfarir Barböru fyrr um daginn. ,,Það kemur aldrei neitt fyrir mig, en það er óhætt að segja að hún sé hrakfallabálkur þessi elska. Hún er t.d. nýbúin í tveimur axlaraðgerðum. Það er mikil vinna sem fylgir því að passa upp á það að hún sé stillt. Hún er oft að brasa við að gera eitthvað sem ég ætti kannski frekar að gera,“ segir Viðar kíminn.

Að færa sig um set
Fjölskyldan flutti að Miðhúsun árið 2007 en foreldrar Viðars, Guðmundur K. Guðmundsson og Unnur Ólafsdóttir fluttu ásamt Viðari og Barböru frá Kaðalsstöðum, norður til Stranda. ,,Hér var eitt íbúðarhús þegar við fluttum en mamma og pabbi fluttu inn í það hús og við Barbara byggðum húsið sem við búum í í dag,“ segir Viðar en Unnur móðir hans lést úr krabbameini fyrir um tveimur árum síðan. Annað áfall dundi svo yfir fjölskylduna þegar Barbara greindist með krabbamein af svipaðri gerð síðastliðinn vetur. Hún fór þó í vel heppnaða aðgerð og er krabbameinslaus í dag en verður þó í eftirliti næstu árin. ,,Þetta var mikil heppni, mamma náttúrulega nýbúin að fara úr þessu og það var mjög erfitt og hennar sárt saknað svo þetta voru þungbærar fréttir þegar Barbara greindist með krabbamein líka, en það fannst í tæka tíð sem betur fer,“ segir Viðar.

Miðhús á Ströndum. Íbúðarhúsið til vinstri byggðu þau Viðar og Barbara er fjölskyldan flutti árið 2007. Ljósm. sþ.

Byrjaði ungur í tónlist
Fyrsta áratug lífs síns bjó Viðar í Borgarnesi en foreldrar hans tóku við búi á Kaðalsstöðum þegar hann var ellefu ára gamall. ,,Við fluttum að Kaðalsstöðum árið 1993, ári eftir að Steini afabróðir minn féll frá. Þarna voru tvö íbúðarhús og voru amma og afi þá í hinu húsinu. Fyrir þennan tíma var ég samt allar helgar í sveitinni,“ segir Viðar. Hann leiddist út í tónlistina á sínum grunnskólaárum og hóf nám á blokkflautu hjá Birni Leifssyni, eins og margir gerðu á þeim tíma. ,,Ég fór svo í píanónám þegar ég var átta ára og byrjaði þá að læra hjá franskri konu sem hét Ceraldine. Ég skildi ekki orð, en þetta gekk samt mjög vel. Ég man að mamma kom með mér í fyrsta tímann og túlkaði aðeins en þetta fór svo að rúlla. Eftir það lærði ég hjá Ingibjörgu Þorsteinsdóttur frænku minni, frábærum kennara, en þegar hún flutti úr Borgarnesi fór ég til Jacek Tosik, sem var mikill snillingur. Ég kláraði áttunda stigið svo 18 ára en ég fór á tónlistarbraut við Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi. Þá var samstarf í gangi við Tónlistarskólann á Akranesi þar sem ég tók bóklegu tónlistarfögin en hélt áfram píanónámi við Tónlistarskóla Borgarfjarðar,“ segir Viðar.

Ekki mikill metorðamaður
Eftir nám í Fjölbrautaskóla Vesturlands vildi Viðar sækja sér meiri þekkingu og hóf þess vegna nám við Tónskóla Þjóðkirkjunnar í orgelleik. Aðspurður segir hann þó kantorsprófið ekki endilega hafa kallað sterkt á hann. ,,Það var ekkert sem ég stefndi endilega að en á þessum tíma var ég byrjaður að spila svolítið í kirkjum. Ég spilaði mína fyrstu messu árið 2000 hjá séra Brynjólfi Gíslasyni í Stafholtskirkju. Fyrsta skiptið sem ég spilaði í kirkju var samt í jarðarför afa míns árið 1998, þá spilaði ég eitt lag. En maður fann að það var allt annað að spila á orgel en á píanó, mig langaði þess vegna að öðlast frekari grunn í því og t.d. læra að nota fótpedalinn. Ég fór þess vegna að keyra til Reykjavíkur nokkrum sinnum í viku. Ég kláraði ekki námið en var aðallega að sækjast eftir orgeltímunum. Ég er ekki mikill metorðamaður,“ segir Viðar.

Viðar og Barbara í góðri sveiflu eins og þeim einum er lagið. Ljósm. aðsend.

Gaman að kenna
Viðar leiddist svo út í kennslu þegar hann kláraði 8. stigið í píanóleik. ,,Þá fór ég að kenna á píanó í Tónlistarskólanum í Borgarnesi og tónmennt við Varmalandsskóla. Ég kenndi við tónlistarskólann alveg þangað til við fluttum norður en hóf þá að kenna á Hólmavík og kenndi hér í fimm ár,“ segir Viðar sem aðspurður bætir við að hann hafi sjálfur eiginlega aldrei sóst eftir starfi við kennslu. ,,Ég var leiddur inn í þetta og kom í ljós að mér fannst gaman að kenna. Þegar ég byrjaði hentaði kennslan vel því þá var sauðburðurinn að hefjast þegar skólinn var að klárast og svo náði maður að sinna smalamennskum á haustin líka áður en skólinn byrjaði. Með hverjum kjarasamningi lengdist svo veturinn við skólann og þá var þetta orðið smá vesen. Ég þurfti svo að minnka við mig einhvers staðar og sagði þetta þess vegna gott í bili í kennslunni. Það er þó aldrei að vita nema ég endi aftur á þessum slóðum,“ segir Viðar.

Víða stjórnað kórum
Kórastarfið hefur reynst Viðari sveigjanlegra en hann hefur mest verið stjórnandi fjögurra kóra í senn. Hann segir organistastarfið í Stafholti hafa leitt sig út í kórstjórn. ,,Það var fyrsti kórinn sem ég stjórnaði. Þeir voru svo vinir og skólabræður séra Bryjólfur og séra Bragi Benediktsson sem þá þjónaði á Reykhólum en hann var einmitt í organista vandræðum á svipuðum tíma. Þá tók ég að mér organistastarfið þar og kórinn. Þar kynntist ég fullt af fólki sem ég er svo í meiri samskiptum við í dag en ég var organisti þar í 10 ár. Ég var svo líka organisti á tímabili í Hvalfirði í Saurbæ, á Leirá og á Innra-Hólmi. Ég hef svo alltaf spilað mikið með kórum, sem er mjög gott því þá hittir maður fullt af kórstjórum og getur sogað í þig þekkingu. Ég hef spilað með Kór Akraneskirkju af og til og komið fram með þeim undanfarin 20 ár ásamt því að leysa eitthvað af.“

Við flygilinn í stofunni en djásnið var áður í eigu Rúnar Júlíussonar tónlistamanns. Ljósm. sþ.

Með Söngbræðrum í 18 ár
Viðar hefur stjórnað karlakórnum Söngbræðrum í Borgarfirði undanfarin 18 ár. ,,Ég tók við Söngbræðrum árið 2005 og Reykholtskórnum svo nokkru seinna þegar Bjarni Guðráðsson í Nesi hætti. Ég stjórnaði svo Freyjukórnum um skeið einnig. Söngbræður er sá kór sem ég hef stjórnað hvað lengst en upphaflega hafði ég hugsað mér að stjórna þeim í tíu ár. Ég hef nefnt það við þá hvort ég sé ekki orðinn úreltur en þeir hafa ekki verið tilbúnir að leyfa mér að fara. Mér finnst ekkert endilega sniðugt að sami kórstjórinn stjórni svona lengi en þeir virðast ekki vera orðnir hundleiðir á mér ennþá, en mig langar að hætta áður en þeir verða það,“ segir Viðar og hlær.

Þegar blaðamaður spyr um stærstu verkefni Viðars með Söngbræðrum leiðist samtalið að undarlegum tónleikastöðum. ,,Einhvern tímann sungum við í Víðgemli og tróðum okkur lengst inn í hellinn, miklu lengra en göngupallarnir ná. Svo vorum við þar í niðamyrkri en þegar fólkið var mætt á pallana að skoða hellinn byrjuðum við að syngja. Eftir eitt lag kviknaði ljós og þá sáumst við, þetta var mjög skemmtilegt. Við höfum svo líka sungið ofan í Grábrókargíg en mig minnir að það hafi verið á 100 ára afmæli Bifrastar. Einhvern tímann héldum við útitónleika á Álftanesi á Mýrum sem var líka mjög skemmtilegt en þá stilltum við okkur upp undir flottum kletti. Einnig er eftirminnilegt þegar við héldum tónleika í Reykholti með Þjóðlagasveit Tónlistarskólans á Akranesi,“ segir Viðar.

Gott að gera gagn
Þegar Viðar stóð í flutningum á Strandirnar segir hann samfélagið ekki hafa verið lengi að toga sig í hin ýmsu verkefni. ,,Það var hringt í mig mjög fljótlega, bæði varðandi kórinn og einnig kennsluna. Ég hef nefnilega aldrei sótt um vinnu, það er eitthvað sem ég á eftir að prófa í lífinu, en það er gott að gera gagn þar sem eitthvað vantar,“ segir Viðar.

Er kórastarfið það sem kallar mest á þig? ,,Mér finnst það mjög skemmtilegt. Hljóðfærið er skemmtilegt og einstakt hverju sinni en þú verður að nálgast hvern kór með mismunandi hætti, út frá því sem þú hefur í höndunum. Svo finnst mér líka mjög skemmtilegt að spila með söngvurum og hljóðfæraleikurum. Ég hef ekki mikið verið í því undanfarið, mest í kringum útfarir. Ég væri alveg til í að fara að gera meira af því. Þá gæti ég skapað mér einhver verkefni og ferðast eitthvað um,“ segir Viðar.

Stórfjölskyldan á fermingardegi Þorsteins Óla. Ljósm. gó.

Með einsöngvurunum
Barbara er einnig söngkona og hafa hjónin gjarnan troðið upp saman í gegnum tíðina. ,,Við höfum alltaf gert eitthvað saman svona öðru hverju. Við höfum komið fram á viðburðum, t.d. með karlakórnum, í útförum og í brúðkaupum líka. Ég hef kannski mest spilað með Snorra Hjálmarssyni á Syðstu-Fossum, hann söng alveg rosalega mikið og ótrúlega gaman að vinna með honum. Svo var maður að spila svolítið með hljóðfæraleikurum líka en hérna á Ströndum er lítið um slíka. Það er mikið af tónlistarfólki í Borgarfirðinum og maður var þess vegna meira í þessu þar.“

Að stofna útfararþjónustu
Árið 2016 tók Viðar upp á því að stofna útfararþjónustu ásamt Ingibjörgu Sigurðardóttur, kirkjuverði Hólmavíkurkirkju. ,,Ég leiddist út í þetta. Þegar ég flutti hingað norður var engin útfararþjónusta. Samfélagið hjálpaðist einfaldlega að, einhver sendibíll var þrifinn og notaður sem líkbíll. Hjúkkurnar bjuggu um í kistu og ég, presturinn og kirkjuvörðurinn aðstoðuðum við útfarirnar. Við fundum að þetta sárvantaði. Svo ég fór að skima eftir bíl og var búinn að undirstinga tvo útfararstjóra með að selja mér bílinn þegar þeir myndu endurnýja. Svo hringdi annar þeirra loksins og við ákváðum að vaða af stað með þetta, við hugsuðum þetta í raun bara sem samfélagsverkefni og ætluðum bara að vera með þetta hér á Ströndum. Ég man nú ekki hvað voru margar útfarir hér fyrsta árið en þær voru fleiri en við bjuggumst við, svo þrefaldaðist talan næsta ár og þetta sprakk bara í höndunum á okkur. Við sinnum núna útförum einnig í Borgarfirði, Reykhólum, Dölum, Reykjavík og höfum tekið útfarir í Húnavatnssýslu, Skagafirði og Austfjörðum. Þannig að þetta er orðið miklu stærra og meira en við bjuggumst við og vantaði sárlega. Þetta fór þess vegna vel af stað og hefur gengið vel. Í dag erum við með fjóra bíla auk húsnæðis og búnaðs bæði á Hólmavík og í Borgarnesi en við erum sex talsins sem sinnum starfsemi fyrirtækisins,“ segir Viðar.

„Einhvern tímann héldum við útitónleika á Álftanesi á Mýrum sem var líka mjög skemmtilegt.“ Myndin er tekin af Sögnbræðrum um Jónsmessuna 2012, undir háu hamrabelti. Ljósm. mm

Finnur jarðtengingu í búskapnum
Í dag segist Viðar vera bóndi og útfararstjóri með tvo kóra á kantinum en þau Barbara eru með 520 fjár. ,,Við erum líka með svolítið af nautum og seljum beint frá býli, bæði nautakjöt og lambakjöt. Ég fæ kálfana af mjólkurbúi í Reykhólasveit, það er bara eitt mjólkurbú á Ströndum en það er í Hrútafirði. Ég má svo ekki kaupa nema hér á svæðinu þar sem við erum á hreinu svæði hér, það er mjög leiðinlegt að mega ekki kaupa úr Borgarfirðinum þar sem ég er með góð tengsl þar,“ segir Viðar og hlær. ,,Pabbi á nokkrar kindur líka en hann er svo líka með rúmlega tuttugu hross, að vísu eiga svo bróðir minn og kærasta hans nokkur hross hérna líka. Svo hér er nóg um að vera.

Búskapurinn er jarðtengingin, hann er mitt jóga. Með því að hafa búskapinn með verður maður svo endurnærður í öllu hinu. Þetta styður allt hvert annað en allir þurfa eitthvað sem býr til jarðtenginguna, hvort sem það er jóga eða að labba á fjöll, ég hef búskapinn. Búskapurinn er líka sterkt áhugamál,“ segir Viðar sem aðspurður segist þó ekki enn hafa farið í bændaskólann. ,,Barbara var í námi á Hvanneyri en hún var svo skotin í mér að hún mátti ekki vera að því að klára gráðuna,“ segir Viðar og hlær. ,,Svo þegar hún var búin að jafna sig aðeins á mér fór hún aftur í nám en hún er þroskaþjálfi í dag og kláraði svo í vetur diplóma í sálgæslu.“

Hjartað slær í Borgarfirði
Að lokum spyr blaðamaður hvort Viðari finnist ekki lýjandi að vera svona mikið á ferðinni. ,,Ég er aðeins farinn að finna fyrir því með karlakórinn, þá keyri ég fram og til baka sama kvöld en æfingarnar eru seint á kvöldin. Ég er farinn að finna meira fyrir því en ég gerði. En í sambandi við útfararþjónustuna fer ég yfirleitt af stað kvöldinu áður og er þá ekki á eins miklum þeytingi. Svo eru Þórhildur Þorsteindóttir og Elvar Ólason á Brekku með mér í þessu, svo þau sinna ákveðnum verkefnum þar. Ég kem svo í athafnirnar ýmist í útfararþjónustuna og svo líka að spila ef eftir því er óskað. En ég er greinilega orðinn miðaldra. Maður þarf einhvern tímann að fara að hugsa málin, eða flytja. Yngsti sonur okkar er fatlaður og mögulega þurfum við að flytja nær þjónustu sem hentar hans þörfum þegar fram líða stundir. Það er samt mjög gott að vera hérna á Ströndunum, hér er skemmtilegt fólk og gott samfélag en hjartað slær alltaf í Borgarfirðinum. Ég hugsa samt að þetta samfélag myndi svo kalla alveg eins ef við færum að flytja núna. Það er alveg sama á hvorum staðnum maður býr, maður yrði sjálfsagt alltaf á ferðinni hérna á milli,“ segir Viðar að lokum.

sþ

Hefur aldrei sótt um vinnu en alltaf haft nóg að gera

Viðar Guðmundsson kórstjóri, útfararstjóri og bóndi heimsóttur að Miðhúsum á Ströndum

Viðar Guðmundsson kórstjóri, útfararstjóri og bóndi heimsóttur að Miðhúsum á Ströndum