Rætt við hina nýgiftu Jón Arnar Sverrisson og Arnar Símonarson

Skagamaðurinn Jón Arnar Sverrisson sinnir starfi garðyrkjustjóra Akraneskaupstaðar. Hann giftist Dalvíkingnum og flugþjóninum Arnari Símonarsyni laugardaginn 17. júní síðastliðinn. Parið á hús á Dalvík en einnig íbúð á Akranesi, hjartað slær því á tveimur stöðum og eru þeir mikið á ferðinni milli landshluta. Blaðamaður hitti hjónin í liðinni viku og ræddi við þá um samkynhneigð, brúðkaupið og lífið.

Þegar leiðir lágu saman
Leiðir þeirra Jóns Arnars og Arnars lágu fyrst saman þegar sameiginleg vinkona kynnti þá árið 2003. ,,Við vorum kynntir af sameiginlegri vinkonu, Silju Allansdóttur, og byrjuðum fljótlega saman eftir það,“ hefur Arnar frásögnina. ,,Við vorum líka fljótir að trúlofa okkur og margir í kringum okkur voru með þær athugasemdir að þetta væri svolítið snöggt. Við enduðum svo á því að vera trúlofaðir í hvorki meira né minna en tuttugu ár áður en við giftum okkur.“

Stuttu eftir trúlofun hófu þeir sambúð á Akranesi. ,,Ég rak blómabúð hér í fimm ár, en tveimur árum eftir að ég hætti með hana kynntumst við Arnar,“ segir Jón. ,,Við bjuggum svo hér saman í eitt ár áður en við fórum norður til Dalvíkur. Ég vann þá í bókabúðinni hér og Arnar fékk starf við Menntasmiðju unga fólksins. Eftir að við fluttum til Dalvíkur þá fór Arnar aftur að kenna þar, en ég fékk starf sem garðyrkjustjóri og sinnti því í tíu ár.“

Arnar og Jón tóku saman árið 2003 en þeir voru kynntir af sameiginlegri vinkonu. Þeir hafa því verið par í tuttugu ár og trúlofaðir í jafnlangan tíma.

Sumarhöllin og draumarnir
Jón lærði garðyrkju og blómaskreytingar í Garðyrkjuskólanum á sínum yngri árum en bætti svo nýlega við sig og lærði landslagsarkítektúr við Landbúnaðarháskóla Íslands. Arnar er samfélagsþjálfi með kennsluréttindi í grunninn en breytti um stefnu eftir fimmtugt og hóf að starfa sem flugþjónn fyrir Icelandair. Hjónin hafa víða komið við en m.a. bjuggu þeir í heilt ár í Danmörku. ,,Ég lærði samfélagsþjálfann í Óðinsvéum í Danmörku og útskrifaðist þaðan árið 1993. Ég sinnti kennslu á Dalvík í framhaldi af því og bætti svo líka við mig kennsluprófinu,“ segir Arnar. ,,Árið 2013 fluttum við strákarnir svo til Horsens í Danmörku. Nonni fór að vinna í blómaverslun og síðar í garðyrkju í Odder, ég fór að vinna við aðhlynningu aldraðra hjá sveitarfélaginu. Þarna vorum við í heilt ár. Við höfum alltaf svolítið elt draumana, það er ofboðslega skemmtilegt að gera það sem hugurinn leitar til hverju sinni. Ég var búinn að sækja um að verða flugþjónn nokkrum sinnum hjá Icelandair og komst loksins inn í það þegar ég var 52 ára. Þá fór Nonni í nám á Hvanneyri. Mörgum finnst skrítið hvað við erum fljótandi í vinnu og áhugamálum. Jón gerir það sem hann langar til og ég geri það sem mig langar til. En þannig er lífið skemmtilegt og þó einhver fjarlægð sé á milli okkar stoppar það okkur ekkert,“ segir Arnar.

Jón heldur áfram; ,,Covid spilaði svolítið inn í hjá okkur en við vorum í fjarbúð um tíma, annar hér en hinn á Dalvík. Svo þegar ég var ráðinn á Akranesi sem garðyrkjustjóri þá fékk Addi einmitt fastráðningu í fluginu á svipuðum tíma. Síðan þá höfum við búið hér en við eigum samt ennþá húsið okkar fyrir norðan, sem við köllum sumarhöll okkar á milli og reynum að fara þangað þegar við getum,“ segir Jón.

Samkynhneigð er litróf lífsins
Aðspurðir segjast þeir Jón og Arnar ekki hafa fundið fyrir neinum neikvæðum straumum eða óþarfa áreiti í sinn garð í gegnum tíðina, verandi samkynhneigt par. ,,Það er þá svo léttvægt og lítið, að það situr ekki í manni,“ segir Arnar. Jón bætir við; ,,Dalvík er lítið samfélag og sem garðyrkjustjóri þar var ég m.a. með vinnuskólann, svo var Arnar að kenna unglingastiginu á veturna. Kannski var aldrei tækifæri fyrir ungmennin að vera með neina fordóma, við vorum svo nálægt þessum hópi,“ segir Jón.

Arnar segir stórar breytingar hafa orðið í samfélaginu hvað fordóma varðar síðan þeir tóku saman. ,,Samfélagið hefur breyst gríðarlega á þessum tuttugu árum og þessar breytingar eru á sinn hátt dásamlegar, margt sem þykir sjálfsagt í dag var það ekki á þeim tíma sem við vorum að byrja saman. Ýmislegt hefur breyst í framkomu fólks gagnvart jaðarhópum og þeim sem ekki liggja í norminu. Samkynhneigð er ekki val. Samkynhneigð er einhvern veginn litróf lífsins í okkur og við eigum öll rétt á að fá að lifa og vera eins og við erum. Við höfum sjálfir ekki orðið fyrir einu eða neinu í okkar samfélagi, hvorki hér á Akranesi né á Dalvík. Við upplifum bara velvild og hlýju,“ segir Arnar.

Jón og Arnar giftu sig 17. júní síðastliðinn. Hér eru þeir ásamt brúðarmeyjunum sjö, vinkonum sínum, sem gengu fyrstar inn kirkjugólfið í athöfninni.

Eina opinbera parið?
,,Akranes er mun stærra bæjarfélag en Dalvík og mér finnst mjög sérstakt að við vitum ekki um nein önnur samkynhneigð pör hér og upplifum okkur svolítið sem ,,the only gays in the village,“,“ segir Jón og hlær.

Arnar segir þá strákana ekki hafa tekið þátt í baráttu samkynhneigðra í miklum mæli. ,,Við höfum vissulega stutt við þessa baráttu með ýmsum hætti en þó ekki af neinum krafti. Við höfum þó alltaf verið til í að spjalla og sýna fólki sem er að berjast við kynhneigð að það er möguleiki að lifa lífinu lifandi og vera eins og maður er. Maður gerir líka helling í þessari baráttu bara með því að vera við sjálfir þar sem við erum.“ Jón Arnar bætir við; ,,Fyrir norðan vorum við kannski ákveðin fyrirmynd. Ég veit ekki um marga samkynhneigða á Akranesi og þeir sem ég þekki hafa margir hverjir flutt í burtu og ekki komið til baka, m.a til Reykjavíkur eða Norðurlandanna. Það gerðu margir á sínum tíma til að geta lifað eins og fólk þráði og fela sig í fjöldanum í stærra samfélagi. Þetta fólk naut sín ekki og fann ekki fyrir stuðningi í samfélaginu eins og við finnum í dag. Það var jafnvel úthrópað og útskúfað,“ segir Jón Arnar.

Að koma út úr skápnum
Aðspurðir segjast þeir Jón og Arnar báðir hafa komið fremur seint út úr skápnum en upplifað mikið frelsi og almennan stuðning þegar þegar þeir þorðu að taka skrefið. ,,Ég háði þessa baráttu í mörg ár og var ekki tilbúinn að viðurkenna hver ég var í raun og veru,“ segir Arnar. ,,Sú ganga var erfið og mikil þrautaganga og eflaust hef ég sært marga með framkomu minni. Ég var 32 ára þegar ég ákvað að standa með sjálfum mér og fljótlega eftir það kynntist ég Jóni. Þá tók lífið aðra stefnu, þegar maður var kominn í sátt við sjálfan sig. Ég krafðist aldrei neinnar viðurkenningar af samfélaginu og þetta gekk bara mjög vel fyrir sig. ,,Ég vissi þetta,“ sögðu margir og það var kannski vegna þess að við sjáum okkar spegilmynd öðruvísi en aðrir. Þetta varð svo bara átakalaust einhvern veginn,“ segir Arnar með hlýju.

Jón var tæplega þrítugur þegar hann viðurkenndi tilfinningar sínar ,,Það var mjög sérstakt að þegar ég var unglingur þá átti ég vin sem kom út úr skápnum síðar, við vorum eins og samlokur og miklir félagar. Einhverra hluta vegna töluðum við aldrei saman um kynhneigð og mér finnst það svo athyglisvert þegar ég hugsa til baka í dag. Þetta var einhvern veginn bara lokað. Ég var í sambandi með konu í nokkur ár, sem var góður tími líka. Svo bara kom að því að skrefið var tekið. Það er svo skrítið hvað maður lokar á þetta, þú ætlar bara að fara sömu leið og allir hinir,“ segir Jón einlægur.

Arnar hefur undanfarin fimm ár lært þjóðbúningasaum en hér skartar parið búningum sem Arnar saumaði.

Kynslóðir misjafnar
Arnar segir ákveðna kynslóð eiga erfiðara með að venjast því hvað lífið sé margbreytilegt. ,,Mér finnst alltaf mjög fyndið þegar eldra fólk titlar Jón sem vin minn eða hinn ykkar,“ segir Arnar og hlær. ,,En auðvitað skilur maður það að samkynhneigð var ekkert inni í myndinni þegar þetta fólk var ungt og ég treð þessu ekki upp á einn né neinn.“ Jón bætir við; ,,Við höfum báðir starfað á Dvalarheimili aldraðra á Dalvík og fólkið þar var ekkert að spá í þetta, kannski af því að við erum svo afslappaðir og eðlilegir dagsdaglega, ef svo má segja. Við erum bara tveir venjulegir menn, í samfélagi við aðra,“ segir Jón.

,,Við höfum snert víða á mannlífsflórunni,“ bætir Arnar við. ,,Við höfum tekið á mörgum þáttum í samfélaginu og komið víða við báðir. Ég vinn hjá Icelandair þar sem fjölbreytileikinn fær að njóta sín. Það er svo gaman að sjá þennan fjölbreytileika í öllu og upplifa stuðning og virðingu. Ég vildi óska þess að hann hefði verið til staðar í þjóðfélaginu almennt hér áður fyrr. Ég verð oft dapur þegar ég hugsa um þá þrautagöngu sem margir hafa þurft að ganga þegar við í dag búum við þetta opna jákvæða viðmót,“ segir Arnar.

Skortir fræðslu til að uppræta fordóma
Parið segir ákveðið bakslag hafa orðið í málefnum samkynhneigðra og annarra jaðarhópa síðastliðin ár. ,,Ég segi alltaf að þetta bakslag sem er í gangi núna sé ákveðið þekkingarleysi,“ segir Jón. ,,Nú eru hópar orðnir ennþá fjölbreyttari og margt að koma fram, sem áður var ekki almennt eða þekkt. Fordómar skapast af þekkingarleysi og þarna vantar upplýsingar,“ segir Jón. ,,Þegar við fluttum til Dalvíkur fyrir tuttugu árum,“ heldur Arnar áfram, ,,var regnbogafáninn að verða merki samkynhneigðra og við keyptum fánann eftir ákveðnum leiðum erlendis frá. Við ákváðum að nýta hann og sýna að við værum eins og við erum. Að morgni gleðigöngunnar í Reykjavík flögguðum við þessum fána við hús okkar. Ein vinkona hafði svo samband við okkur síðar um daginn. Þá hafði pabbi hennar séð fánann út um gluggann hjá sér um morguninn og spurt hvað hann Nonni væri nú eiginlega að setja á stöngina. Hún svaraði að Nonni væri að setja upp fána samkynhneigðra. Faðir hennar á þá að hafa slegið sér á lær og sagt ,,jaah, eiga þeir nú fána líka þessir hommar,“.Við hlógum mikið að þessu en þarna var þessi kynslóð að átta sig á því að við erum líka til,“ segir Arnar.

Mæður þeirra Jóns og Arnars fylgdu þeim inn kirkjugólfið á brúðkaupsdaginn. Hér eru þær Guðrún Margrét Elísdóttir 90 ára, móðir Jóns og María Snorradóttir 80 ára, móðir Arnars sem skartar hér upphlut á brúðkaupsdegi sonarins.

Nokkur bónorð
Blaðamaður spyr hvernig kom til þess að parið ákvað að gifta sig eftir tuttugu ára trúlofun. ,,Við vorum búnir að biðja hvors annars,“ segir Jón. ,,Fyrsta skiptið sem Arnar bað mín þá var hann að verða fertugur og fannst tilvalið að skella brúðkaupinu inn í afmælisveisluna,“ segir Jón og hlær. ,,Ég sagði nei, af því mér fannst það ekki passa. Svo kom þessi umræða upp nokkrum sinnum í gegnum árin en ekki af neinni alvöru þar til núna. Í þetta skiptið vorum við bara sammála. Við ákváðum að gera góða veislu og bjóða í eitt gott brúðkaup, tuttugu ár í festum er jú alveg nóg.“

Giftu sig í þjóðbúningum
Arnar hefur undanfarin ár lagt stund á þjóðbúningasaum og átti það áhugamál hlut í því að parið ákvað loks að halda brúðkap. ,,Ég er búinn að vera í fimm ár að læra þjóðbúningasaum hjá Þjóðháttafélaginu Handraðanum í Eyjafjarðarsveit. Mig hafði alltaf langað í þjóðbúning karla en það tók mig þrjú ár að sauma minn búning, allt handsaumað og bróderað eftir fyrirfram ákveðnum reglum, siðum og venjum. Þegar ég loksins kláraði búninginn minn kom það fram hjá Jóni að hann langaði líka í einn slíkan. Ég lagði því af stað í hans búning en þá kom sú hugmynd upp að það gæti verið gaman að gifta okkur í þessum fötum. Í framhaldi af því kom þessi dagsetning til okkar, þjóðhátíðardagurinn 17. júní. Oddný Kristjánsdóttir kennari minn og klæðskeri fylgdi mér alveg úr hlaði með þetta og var meira að segja með mér í brúðkaupinu, ásamt fleirum góðum vinkonum og saumakonum frá námskeiðinu á Laugalandi í Eyjafirði. Annað kom eiginlega ekki til greina,“ segir Arnar.

Hvorugur beið við altarið
,,Athöfnin var á Dalvík, þaulskipulögð og þetta gekk dásamlega, eins og lagt var upp með. Við vorum með sjö brúðarmeyjar í síðkjólum í íslensku fánalitunum, vinkonur okkar. Þær gengu inn kirkjugólfið á undan okkur en mæður okkar fylgdu okkur svo inn,“ segir Arnar.

Blaðamaður spyr hvernig formi sé háttað á brúðkaupum samkynhneigðra þar sem athöfnin er byggð upp í kringum gagnkynhneigð pör. ,,Presturinn spurði einmitt; hvor ætlar að vera uppi við altarið?,“ segir Jón. ,,Við svöruðum, hvorugur, og gættum mikils jafnræðis í þessu öllu saman. Brúðarmeyjarnar sjö gengu fyrstar inn kirkjugólfið, á eftir þeim komum við mamma. Þar á eftir komu fjórar saumasystur Arnars í þjóðbúningum og þá loks Arnar ásamt mömmu sinni. Við settumst svo sitthvorum megin eins og önnur pör gera, eftir giftinguna sjálfa settust mömmur okkar saman öðrum megin og við tveir hinum megin,“ segir Jón.

,,Svo vorum við með tíu söngvara úr Byggðalaginu sem mynduðu lítinn karlakór en þeir sungu fyrir okkur lögin Líttu sérhvert sólarlag, Ísland er landið og að sjálfsögðu Ég er eins og ég er. Við héldum svo heljarinnar veislu í Menningarhúsinu Bergi en boðsgestir voru tæplega 180 talsins. Sólin skein og það var mikill kærleikur og mikil hlýja í loftinu,“ segir Arnar.

Parið býr á Akranesi en á einnig hús á Dalvík þar sem þeir reka litla antíkverslun í bílskúrnum, Litlu loppuna.

Samstilltir með fjölbreytt áhugamál
Jón og Arnar segjast vera fremur venjulegt par en saman hafa þeir gengið í gegnum góða tíma og erfiðari tíma, eins og flest pör sem hafa verið saman í tuttugu ár. ,,Við erum fínir saman en líka ágætir í sitthvoru lagi,“ segir Arnar. ,,Við eigum gott með að stilla okkur saman þegar við erum á ferðalögum sem er eitt af okkar áhugamálum.“

,,Við erum náttúrulega í sambúð en samt sem áður líka í ákveðinni fjarbúð,“ skýtur Jón inn í. ,,Fyrir norðan eigum við hús en íbúð hér. Okkar samband er eins og hjá öllum öðrum,“ bætir Arnar við. ,,Það eru góðir dagar og aðeins öðruvísi dagar, við tökumst á eins og önnur pör en við náum alltaf lendingu. Fólki finnst við lifa svolítið skringilega verandi mikið á flakki og sundur og saman en þetta gengur upp. Við erum samstilltir en svo erum við líka með áhugamál í sitthvora áttina. Jón hefur áhuga á garðrækt og gróðri, hann er mikill grúskari og er að eflast á tæknisviðinu, hann hefur líka verið að stunda sjósund undanfarið. Sjálfur er ég handavinnukarl og prjóna eins og vindurinn. Ég elska að skapa með garni og prjónum. Svo er sameiginlega áhugamálið að ferðast og vera með vinum og fjölskyldu. Þar að auki erum við með litla antíksölu í bílskúrnum heima á Dalvík sem heitir Litla loppan. Þar er opið um helgar en móðir mín hefur verið að sinna þessu fyrir okkur þegar við erum ekki fyrir norðan,“ segir Arnar.

Gleðigangan nauðsynleg
,,Við höfum ekki tekið þátt í Hinsegin dögunum í Reykjavík en það er einfaldlega vegna þess að sú hátíð rekst á við Fiskidaginn á Dalvík,“ segir Jón. ,,Ég fór í fyrsta skipti í tuttugu ár í Gleðigönguna í Reykjavík núna fyrir tveimur árum, Addi var að fljúga svo hann komst ekki. Við fórum svo saman á Hinsegin Vesturland í Ólafsvík í fyrra, sem var rosalega skemmtilegt. Nú er Hinsegin Vesturland hér á Akranesi um næstu helgi en við erum spenntir fyrir því að taka þátt í þeirri hátíð. Mér finnst rosalega sniðugt að fara með þetta út á land og ég vona að þessar hátíðir verði víðar á landsbyggðinni í framtíðinni, svo lengi sem þurfa þykir,“ segir Jón. ,,Lífið er nefnilega alls konar,“ bætir Arnar við. ,,Hvað er fallegra en að hafa garðinn sinn í öllum litum og tónum? Virðing er allt sem til þarf, það þarf ekki að skilja allt. Við eigum að geta verið stolt, sama hvaða stétt við tilheyrum. Það er um að gera að lifa, vera og njóta og taka þátt í samfélaginu,“ segir Arnar að lokum.

sþ/ Ljósm. úr einkasafni

,,Hvað er fallegra en að hafa garðinn sinn í öllum litum og tónum?“