Í jólablaði Skessuhorns árið 2007 var rætt við bóndann, veiðimanninn og náttúrubarnið Snorra á Augastöðum. Viðtalið er nú birt á vefnum í heild sinni.

Snorra Jóhannesson á Augastöðum ættu flestir að þekkja sem á annað borð hafa fylgst með fjölmiðlum síðustu ára. Hann hefur verið ötull talsmaður náttúrunnar, enda sjálfur mikið náttúrubarn. Þá hefur hann komið að umræðum um veiði en hann hefur verið veiðivörður á Arnarvatnsheiði í áratugi. Snorri var ekki gamall þegar hann fann fjöl sína í lífinu, en hann tengdist Borgarfirðinum ungur órjúfanlegum böndum. Hann hefur fengið boð um inngöngu í félag eldri borgara enda fyllir hann enn einn tuginn síðar í þessari viku. Hann hyggst þó ekki þiggja inngöngu í félagið enn sem komið er, eða meðan hann er enn á útkallslista í björgunarsveitinni. Þetta og margt fleira ber á góma í heimsókn blaðamanns Skessuhorns til Snorra fyrr á aðventunni.

Strokið af leikskóla

Snorri fæddist í Reykjavík þann 21. desember árið 1947 og því styttist í sextugsafmælið. Faðir hans var Jóhannes Snorrason flugstjóri og móðir hans Alice Herbertsdóttir. Hún var Vestur-Íslendingur og kynntust þau Jóhannes í Kanada. Þau fluttu til Reykjavíkur og hófu þar búskap, en skildu síðar. Snorri gekk í Ísaksskóla eins og aðrir krakkar í Hlíðahverfi, en fljótlega hóf faðir hans að byggja hús uppi í sveit sem þá var, þar sem nú stendur Smáíbúðahverfið. Þar voru engin hús fyrir og þurfti að þræða mýrina í Álftamýri til að komast í þéttbýlið. Áður en hægt var að flytja inn í húsið fluttu foreldrar hans bragga frá Reykjavíkurflugvelli.

Snorri var strax líflegur krakki og það þurfti oft að hafa nokkuð fyrir honum. „Það var erfitt að hemja mig og ég undi mér strax illa innan girðinga. Þannig leit ég ekki á girðinguna á leikskólanum sem merki um að ég ætti að halda mig innan hennar. Eitt sinn pikkaði lögreglan mig upp niður í bæ eftir að ég hafði strokið af leikskólanum. Það var ekki það að mér liði illa þar, alls ekki. Ég fann bara strax fyrir svo mikilli útþrá og þurfti að vera á hreyfingu,“ segir Snorri.

Sendur í sveit

Á þessum árum var í tísku að senda börn í sveit og afi Snorra hafði tengsl í Borgarfjörðinn. Það var því úr að Snorri var sendur í Húsafell árið 1953, aðeins sex ára gamall. Sú dvöl átti eftir að marka djúp spor í líf hans því Snorri tók ástfóstri við svæðið og má segja að hann hafi varla farið þaðan síðan svo heitið geti. Það var mikil breyting á högum sex ára Reykvíkings að fara í Húsafell á þessum árum. „Þetta var mikil lífsreynsla því Húsafell var mjög afskekkt á þessum árum. Ég man að afi gamli átti Willys jeppa sem hann kunni ekkert að keyra. Við fórum á honum og vorum oft með lífið í lúkunum á leiðinni, en afi var mjög fullorðinn þegar hann lærði að aka. Mér fannst við vera að fara á hjara veraldar. Ábúendur á Húsafelli tóku að sér krakka yfir sumartímann gegn meðlagi og þarna voru oft fimm, sex krakkar. Ég náði líka í restina af því tímabili að vinnuhjú áttu skjól hjá bændum til æviloka. Þarna voru tvö hjú, Gunna gamla og Kobbi og ég laðaðist að þessu gamla fólki, enda var það mér gott. Ég er kannski svona forn í hugsun þess vegna,“ segir Snorri og hlær.

Heimilið var því fjölmennt og synirnir Magnús og Kristleifur voru heima við, en Þorsteinn og Ástríður voru farin til náms. Það var mikill gestagangur og t.a.m. var Ásgrímur Jónsson fastur gestur og átti eigið herbergi á bænum sem nefnt var Ásgrímsherbergi. „Eftir á að hyggja sér maður að heimilisfólkið hefur verið mjög vel gefið og menningarlega sinnað. Þarna var mikið af bókum og mikið lesið. Þá var orgel á heimilinu sem oft var leikið á. Kristleifur var eins og alla tíð langt á undan sinni samtíð og það sannaðist síðar. Hann gerði tilraunir með sjálfgjafa fyrir fé og það fór ekki vel í sveitunga hans sem héldu að það stafaði af leti. Þá voru hann og Þorsteinn með tilraunir um að girða af land og friða fyrir sauðfé. Markmiðið var að kanna áhrif friðunar. Þeir bræður reyndu fyrir sér með ýmislegt og það var gaman að fá að verða vitni að því.“

Fornir hættir

Á þessum árum var margt öðruvísi í sveitum landsins en við eigum að kynnast í dag. Segja má að Snorri hafi verið á mörkum tveggja tíma, vélaöldin var að ryðja sér til rúms og gömlu handbrögðin að hætta. Á þessum árum var einn vörubíll á Húsafelli, einn jeppi og einn traktor. Kristleifur var nýjungagjarn og keypti árið 1955 Unimoc, þetta farartæki ver allt í senn bíll, dáttarvél og einstaklega öflugt torfærutæki og á honum fór hann ári síðar í kringum Eiríksjökul, en það var fyrsta ferð vélknúins farartækis um þær slóðir. Snorri varð vitni að síðustu lestarferðinni til silungsveiða sem farin var á Arnarvatnsheiði. Heiðin hefur í gegnum aldirnar verið bændum búbót og nýttu Húsafellsbændur sér hana vel, enda öll vötn krökk af silungi

„Ég man að Kristleifur og Bjarni Jóhannesson fóru í síðustu ferðina með sex hesta. Þetta var fjögurra daga ferð sem farin var í Sesseljuvík. Aflinn var síðan saltaður og frystur en þá var nýbúið að smíða stóran frysti áfastan bænum. Þegar búið var að ganga frá aflanum voru oft soðnir hausar og fyrir kom að menn væru að metast á um hver gæti etið flesta og Mangi vann ætíð. Allir gerðu sér þá að góðu enda herramannsmatur. Það var nokkur kúnst að borða þá, hausnum stinga menn upp í sig og svo sogið eins fast og unnt er þangað til ekkert er eftir nema beinin. Maður gat verið ansi fljótur með hausana og skóflað í sig allmiklum fjölda hausa á mettíma,“ segir Snorri kankvís.

Ílengist í Húsafelli

Snorra leið vel í Húsafelli og þar var gert vel við hann. Heimafólk reyndist honum vel og bræðurnir voru duglegir við að snúast í kringum börnin. Farið var með þau í útreiðartúra um helgar og einnig í hellaferðir sem voru ekki lítið spennandi fyrir fjörugan ungan dreng. Foreldrar Snorra skildu árið 1957 og eftir það var hann einn vetur í Húsafelli. Þorsteinn gamli kenndi honum, en sú fræðsla varð ekki viðurkennd innan kerfisins. Snorri þykist þess þó fullviss að það sem hann lærði hjá Þorsteini hafi nýst honum mun betur en það sem hann lærði innan hefðbundins menntakerfis. Þessi vetur gerði það hins vegar að verkum að Snorri var ári á eftir í námi eftir þetta.

Sumarið eftir þetta kom ráðskona að Húsafelli og hafði son sinn með og seinna var haft að orði að ekki hefði verið unnt að hafa þá drengi saman. Það varð því úr að Snorri var sendur norður á Grýtubakka í Eyjafirði og var hann þar eitt og hálft sumar. Hann gekk í barnaskóla á Akureyri veturinn á milli, en sumarið eftir var komið eitthvað óyndi í hann og hann strauk úr vistinni og fór inn á Akureyri. Jóhannes faðir hans var látinn vita og það voru hæg heimatökin fyrir flugstjórann að skjótast norður og sækja strákinn. Tveimur dögum síðar var Snorri komið í Húsafell og síðan má segja að hann hafi verið á því svæði nokkurn veginn linnulaust.

Veiðiskapur

Allir sem þekkja veiði hafa heyrt af Snorra á Augastöðum enda er hann afburðaveiðimaður. Hann kynntist veiðinni í Húsafelli, Kristleifur var hörkuveiðimaður. Snorri fór ungur með honum á rjúpu og fékk að tína upp bráðina. „Kristleifur var mikill veiðimaður og hann og Kalman Stefánsson í Kalmanstungu sköruðu fram úr í veiðinni hér um slóðir. Ég fylgdist mjög með aflanum og vildi veg Kristleifs sem mestan. Á þessum árum var krökkt af rjúpu flest árin á svæðinu. Ungir menn sem segjast í dag sjá mikið af fugli vita ekki um hvað þeir eru að tala. Menn trúa því ekki þegar maður segir frá því hve mikill fugl var á þessum árum. Vissulega komu nokkur ár þar sem lítið var af fugli, en aldrei eins og er í dag. Haustið í ár er það versta sem ég hef nokkurn tímann orðið vitni að og menn hljóta að setja veiðibann eftir árið,“ segir Snorri þungur á brún.

Rjúpnaskytterí var ekki eina tegund skotveiðinnar sem Snorri kynntist. Árin 1959 og 1960 var tófan svo aðgangshörð að ekki var hægt að láta féð út í vatn líkt og venjan var. Fyrir kom að ærnar væru bitnar um miðjan dag skammt frá bæ. Sveinn Einarsson veiðistjóri útvegaði þá mann til að vinna á skolla. „Það var Gísli Kristinsson frá Hafranesi sem var mikill lífskúnstner. Hann var örlagavaldur í mínu lífi og vakti með mér áhuga á refaveiðum. Þorleifur á Uppsölum var þá grenjaskytta en Gísli kom mörg ár í röð til að aðstoða við veiðina á vetrum. Ég sogaðist að manninum og áhugi minn á veiðinni vaknaði til muna.“ Annar maður sem hafði áhrif á Snorra var Ásgeir Pálsson kennari í Reykjavík sem var mágur Ástríðar Þorsteinsdóttur í Húsafelli. Hann varði sumrinu við veiðiskap og var grenjaskytta á Kili og víðar, en kom að því loknu í Húsfell og var þá að hjálpa til við heyskap og fleira „Ég fór að plana framtíðina eins og ungra manna er siður og sá að kennarar byggju við þau góðu kjör að geta stundað veiði allt sumarið. Ég taldi því þjóðráð að fara í kennaranám, þannig gæti ég best sinnt veiðinni.“

Kennaranám

Eftir barnaskólann fór Snorri í Héraðsskólann á Núpi og þar var hann í þrjá vetur. Að því loknu réð hann sig á handfærabát á Ísafirði, enda flokkast það undir veiðiskap. „Ekki var mikil eftirtekja eftir sumarið, raunar svo rýr að Snorri þurfti að sníkja far suður ásamt félaga sínum því þeir áttu ekki fyrir farinu. Enn stóð hugurinn til veiða og nú sótti Snorri um stöðu grenjaskyttu sem þá var að losna í Hálsasveit og Reykholtsdal. Ekki var talið óhætt að láta ístöðulítinn ungling slíkt ábyrgðarstarf og því var samið við Gísla Kristinsson um að hafa strákinn í læri í tvo sumur, en Gísli var þá grenjaskytta við Ísafjarðardjúp. Að því loknu ákvað Snorri að fara í kennaranámið til að hafa sumrin frí til veiða.

„Ég ákvað að verða kennari vegna tímans sem þá gafst til veiða á sumrin. Ég var lélegur í dönsku og það þótti heldur lítið burðugt að geta ekki lesið Andrés Önd á dönsku. Ég skellti mér því í lýðháskóla í Danmörku til að ná tökum á málinu, en sú ákvörðun var tekin í samráði við Snorra Sigfússon afa minn sem var mikill skólamaður á sinni tíð. Ég lærði dönskuna og einnig að drekka bjór. Á sumrin lá ég svo á grenjum með Gísla.

Til að komast inn í kennaraskólann var krafist landsprófs, en ég hafði gagnfræðapróf og þurfti því að þreyta undirbúningspróf inn í skólann og það gekk allt saman vel. Mér gekk vel framan af í skólanum og tók góð miðsvetrarpróf. Upp úr því fór áhuginn hins vegar þverrandi og fjaraði loks alveg út. Ég hætti að sinna náminu og féll í stærðfræði og nennti ekki einu sinni að taka prófið upp. Þannig lauk mínu kennaranámi.“

Aftur í sveitina

Um þetta leyti kynntist Snorri eiginkonu sinni Jóhönnu Björnsdótttur sem fædd er í Varmalandi við Reykholt. Þau komu sér fyrst upp heimili í Reykholti og Snorri fór að vinna á bílaverkstæði þar. Hann tók grenjavinnsluna að sér og var í því á sumrin og að auki tók hann að sér íhlaupavinnu á bæjum í sveitinni. Þetta gátu orðið langir dagar, sérstaklega á sumrin , þegar þurfti að sinna tófunni ásamt öðru. Árið 1973 var jörðin Augastaðir auglýst til sölu. Ungu hjónin höfðu ekki mikið á milli handanna en ákváðu að festa kaup á henni. „Við áttum ekkert nema bjartsýnina,“ segir Snorri. „Það upphófst mikill víxladans en þetta hafðist allt einhvern veginn.“

Snorri hafði oft áður komið að Augastöðum, enda jörðin í næsta nágrenni við Húsafell. Tíu ára gamall fór hann þangað á uppboð, eða aksjón eins og það hét í þá tíð. Þorsteinn á Húsafelli lét hann fá 500 krónur ef hann sæi eitthvað sem hann langaði í. „Ég sá forláta Aladdínlampa sem mig langaði óskaplega mikið í. Ég bauð í hann en sýslumaður ýtti mér til hliðar og vildi ekki að þessi krakki væri að þvælast fyrir fullorðna fólkinu. Lampinn fór á 300 krónur og mér sárnaði það mjög því ég hafði efni á honum. En ég náði mér niður á sýsla og keypti jörðina alla síðar.“

Afskekkt býli

Augastaðir er innsta jörðin í Reykholtsdal, en tilheyrði Hálsasveit, og þegar Snorri og Jóhanna festu kaup á henni var hún enn afskekktari en hún er í dag, samgöngurnar voru ekki upp á marga fiska. Ekkert rafmagn var á bænum og varla vegur sem lá að honum. Húsakostur var lélegur og fyrstu sjö árin bjuggu ungu hjónin í Reykholti, fóru akandi til gegninga. Hreppurinn hafði átt forkaupsrétt að jörðinni, en fallið var frá honum gegn því að Snorri legði fram drengskaparvottorð um að hann mundi flytja á jörðina og hefja á henni búskap. Það var því kominn nokkur kurr í hreppsnefndarmenn þegar þau Snorri og Jóhanna reistu loks húsið sitt árið 1980. Á þessum árum hafði Snorri verið sex vetur á togara á Akranesi og veitti ekki af til að hjálpa til við að axla þá fjárhagslegu byrði sem kaupin á jörðinni voru.

Norðurljósin seld

Húsið að Augastöðum var ekki að fullu tilbúið þegar Snorri og Jóhanna fluttust þangað. Stofan var hálfkláruð og hugsaði Snorri sér að dytta að henni í rólegheitunum eftir að flutt væri inn. Aldrei kom þó til þess. „Árið 1981 komu franskir vísindamenn í Húsafell, en þeir voru að undirbúa rannsóknir á Norðurljósunum. Með þeim í för var einn Japani, en þeir höfðu mikinn áhuga á rannsóknunum. Þá vantaði aðstöðu undir tæki sín og tól og Kristleifur hringdi í mig því hann vissi af því að stássstofan hjá mér stæði auð. Upphaflega höfðu þeir ætlað sér aðstöðu í sumarbústað í Húsafelli, en hann var svo ekki tilbúinn þegar á reyndi. Ég samdi við þá og leigði þeim stofuna mína til þriggja ára. Úr því hefur nokkuð teygst því þeir eru hér enn!“

Mikill fjöldi vísindamanna hefur lagt leið sína að Augastöðum öll þessi ár. Japönsk stofnun stendur fyrir rannsóknunum sem snúa að segulsviði sérstaklega. Snorri sér um daglega umsýslu tækjanna. Þetta hefur orðið þeim hjónum nokkur búbót. „Já við höfum fengið greiðslu fyrir þetta. Japanar skilja hins vegar alls ekki íslenskt efnahagslíf og leigan á stofunni er sú sama og hún var árið 1986. Ég hef nokkrum sinnum ámálgað hækkun við þá en þeir hrista bara hausinn. Mér hefur verið bent á að verðið á einu kílói af eggjum í Japan hafi ekki hækkað þennan tíma og því engin ástæða til þess að hækka leiguna á stofunni. En þetta er yndislegt fólk, alveg yndislegt.“

Árið 2000 buðu þeir okkur til Japans í þriggja vikna ferð, sem verður ógleymanleg. Upp úr þessu samstarfi hafa sprottið ýmis tengsl við ferðamenn og margir Japanar hafa komið til að skoða aðstöðuna. Sumir þeirra hafa heldur óraunhæfar væntingar til valds Augastaðabóndans á undrum himinsins. „Já margir þeirra virðast halda að ég geti kveikt og slökkt á norðurljósunum eftir pöntun. Ég verð nú að segja að oft er við íslensku ferðaskrifstofurnar að sakast sem lofa því oft að hér ljómi allt í norðurljósadýrð. En eitthvað hefur nú dregið úr loforðunum og ég held að menn hafi allir farið héðan sáttir. Það má segja að ég hafi slegið Einari Ben við. Um hann var sagt að hann hefði jafnvel reynt að selja norðurljósin, en ég er sannarlega búinn að gera það,“ segir Snorri hlæjandi. Eftir að Japanarnir komu til sögunnar gat Snorri hætt að sækja sjóinn, tekjurnar komu í staðinn fyrir leigu þótt minni væru.

Hrakningar á fjöllum

Snorri hefur verið veiðivörður á Arnarvatnsheiði síðan árið 1976. Heiðina þekkir hann eins og lófann á sér, enda var hann ekki hár í loftinu þegar hann fór sínar fyrstu ferðir þangað. Á ferðum sínum inneftir hefur hann lent í ýmsum ævintýrum og einnig hrakningum. Árið 1965, þegar Snorri var sextán ára, fékk Gísli Kristinsson refaskytta hann með sér inn á heiði, enda sótti strákur það stíft. Þetta var seint í apríl og lagt var upp snemma dags frá Húsafelli. Ekið var á gömlum Willysjeppa eins langt upp með Litlafljóti og hægt var og farið þaðan á tveimur jafnfljótum. Ekki urðu þeir varir við tófu fyrsta daginn og þeir félagar komu í Álftakrók þegar dagur var að kveldi kominn. Mjög var veðursælt og náttúran skartaði sínu fegursta. Í kofanum rákust þeir á 14 rjúpur sem Gísli hafði veitt í nóvember árið áður. Gísli matreiddi þær og taldi þær hinn fínasta bita, nokkuð bragðsterkar þó. Snorra þótti maturinn lítt fýsilegur og gat lítið gætt sér á honum.

Daginn eftir langar Gísla að skreppa inn að Arnarvatni hinu meira, en þangað hafði hann aldrei komið. Gott veðurútlit var og létu þeir félagar því á sér, skildu allt eftir sem ekki þurfti að hafa með í stutta gönguferð. Þegar komið var á leiðarenda komust þeir að því að ekkert var kaffið í skálanum við Arnarvatn. Gísli taldi einboðið að skreppa niður að Aðalbóli og athuga hvort ekki væri hægt að krækja í kaffilús þar og jafnvel eitthvað út í það hjá Bensa. Ferðalangarnir óðu Austurá sem rennur að Aðalbóli, en það vissu þeir ekki þá. Þá koma þeir auga á tófu og ákveða að vinna hana. Eltingarleikurinn við skolla dró þá enn austar og þegar skepnan hafði verið unnin rann upp fyrir þeim ljós að þeir voru orðnir rammvilltir. Þeir brugðu á það ráð að fylgja næstu á til byggða, en það reyndist vera Víðidalsá en ekki gerðu þeir sér grein fyrir því hvað leiðin yrði löng. Ekkert nesti höfðu þeir og þegar hungrið fór að sverfa að skaut Gísli handa þeim heiðargæs. Engan eldsmat höfðu þeir og því varð að gera sér kjötið hrátt að góðu. Snorri segir að hann hafi engan veginn getað borðað það, enda gæsin nýskotin og enn lífkippir í henni.

Húnaflói var fullur af ís þetta vor og um nóttina gerði svartaþoku og ískulda. Förinni var haldið áfram niður með ánni og vonast eftir að rekist yrði á byggt ból. Snorri segir að aldrei á ævinni hafi hann verið jafnþreyttur og í þessari ferð og afrekaði hann það að sofna gangandi. Loks komu þeir að Litluhlíð og börðu þar allt að utan. Þeir urðu varir við hreyfingu innanhúss en ekki var opnað fyrir þeim. Þeir brugðu því á það ráð að fara inn í fjós og mjólka sér til matar. Síðan var förinni haldið áfram og loks komu þeir að bæ þar sem þeir var hleypt inn og gefinn morgunverður. Þá höfðu þeir verið á göngu í 25 tíma samfleytt og ekki haft annað til átu en hráa heiðargæs. Þegar þeim hafði verið komið í Borgarfjörðinn aftur með bíl fréttu þeir að leit að þeim væri að hefjast. Snorri segir að þetta hafi verið mikið feigðarflan, enda hafi þeir brugðið út af fyrirfram gefinni ferðaáætlun og enginn hafi vitað hvar þeir voru niðurkomnir. En fagurt er á fjöllum og þegar þeir fóru inn að Litlafljóti að ná í bílinn, eftir að hafa fengið bílfar að norðan og fram í Hvítársíðu, gátu þeir ekki á sér setið að fara innar með fljótinu þar sem Gísli vissi af rolluhræi í von um að þar væri tófa. Það reyndist líka rétt og lifði hún fund þeirra ekki af.

Veiðivarsla

Fáir þekkja Arnarvatnsheiði jafnvel og Snorri, enda hefur hann þvælst þar um frá barnsaldri. Það skal því engan undra að hann hafi verið gerður að veiðiverði þar árið 1976 og því starfi hefur hann gegnt síðan. Á þessum árum hefur hann orðið vitni að miklum breytingum, bættar samgöngur hafa gert aðgengi að heiðinni mun auðveldara. „Það er mun fleira fólk þar á ferli nú en var. Fyrsta kastið voru þetta mest starfsmannafélög sem fóru í fyllerísferðir inn á heiði. Í dag er sametning hópanna gjörbreytt og þetta er mestanpart fjölskyldufólk. Flest allir eru til fyrirmyndar en einn og einn telur sig eiga hálendið og ekki þurfa að borga veiðileyfi. Þá eru alltaf einhverjir náttúrusóðar sem henda rusli hvar sem þeir fara.“

Þegar Snorri tók við starfinu var fjögurra til fimm klukkustunda ferð að fara inn í Úlfsvatn, leið sem nú er hægt að fara á einni klukkustund. Veiðivörðurinn fer hring um heiðina á sjö til átta klukkutímum, nokkuð sem hefði verið óhugsandi á árum áður. Snorri telur að bæta eigi samöngur og gefa fleirum kost á að njóta heiðarinnar. „Ég tel að eigi að brúa Norðlingafljót svo menn þurfi ekki að eiga rándýra, sérútbúna fjallajeppa til að komast inneftir. Þannig væri hægt að margfalda tekjur veiðifélagsins, en í dag gera þær vart nema að borga útlagðan kostnað. Við erum nú í svipaðri stöðu og þeir voru við Veiðivötn fyrir fimmtán árum. Þar hafa tekjur margfaldast með bættri vegagerð og eru nú milljónatugir, en við erum kannski að taka eina til tvær milljónir í tekjur. Ég tel að þeir sem vilja halda þessu í óbreyttu ástandi séu eigingjarnir og vilji ekki una öðrum að njóta náttúrunnar gæða. Með fleira fólki batnar þjónustan og viðurgjörningur verður allur betri. Það þjappar fólki líka saman á ákveðna staði sem er gott hvað varðar rusl, snyrtingar og þess háttar. Til hvers er að eiga óspillta náttúru ef enginn fær að njóta hennar?“

Gósenland

Arnarvatnsheiði var mikið gósenland þeim bæjum sem nýttu hana. Hún var nýtt til upprekstrar en áður fyrr stunduðu menn mikla netaveiði í vötnum þar og gera reyndar enn á haustin en samkvæmt ákveðnum reglum sem veiðifélagið setur. Snorri segir að veiðin hafi verið ótrúlega stór þáttur í afkomu fremstu bæjanna. Nokkur eggjatekja hafi verið stunduð en óhægt sé um vik með það nú, hún er bönnuð auk þess sem önd er að mestu horfin og heiðargæsin er að mestu hætt að verpa á heiðinni. „Það er varla neitt varp hér lengur. Ég veit ekki hvað veldur, en kannski hefur það einhver áhrif að menn eru farnir að fara fyrr inn á heiði. Áður fyrr fóru menn aldrei fyrr en um mánaðamótin júní/júlí, en nú fara þeir fyrripart í júní. Það hefur eflaust einhver áhrif á varpið.“

Félagsstörf

Snorri hefur alla tíð haft mikinn áhuga á félagsstörfum og tekið virkan þátt í þeim. Hann sat í hreppsnefnd í þrjú kjörtímabil, eitt sem varamaður en segist hafa misst áhugann þegar pólitíkin kom inn í spilið. „Það gerðist með sameiningunni í Borgarfjarðarsveit. Þá fóru menn að bjóða fram lista í stað hlutfallskosningarinnar sem var hér áður. Ég rekst illa í hópi og þó ég sé rammpólitískur veit ég ekki hvaða flokk ég styð. Ég hef kosið alla flokka um ævina nema Alþýðuflokkinn og arftaka hans Samfylkinguna. Það geta verið ágætismenn í þessum flokkum en gallinn er sá að það fylgir svo mikið með af helvítis ösnum. Ég get alls ekki sætt mig við það og tek því ekki þátt í flokksstarfi.“

Árið 1994 settist Snorri í skipulagsnefnd miðhálendisins og hefur verið skipaður í hana á hverju kjörtímabili síðan. Mikil vinna hefur verið fólgin í þeirri setu og nefndin hefur unnið gildandi skipulag sem sveitarfélög hafa síðan þurft að samræma sín skipulög að. „Þetta hefur verið skemmtileg vinna og ég hef kynnst góðu fólki hvaðanæva af að landinu. Það hefur komið fyrir að menn hafi ruglað þessari nefnd saman við þjóðlendumálin, en við fjöllum aðeins um skipulag en ekki eignaupptöku.“ Björgunarsveitin Ok var stofnuð árið 1966 og ári síðar gekk Snorri í sveitina og telst því einn af stofnfélögum hennar. Hann er formaður sveitarinnar í dag og er eini virki stofnfélaginn sem eftir er í henni. Þá hefur hann veitt formennsku Félagi atvinnuveiðimanna við refa- og minkaveiðar, en þau samtök voru stofnuð árið 2004. Þetta er hagsmunafélag á þriðja hundrað félagsmanna og sér um samskipti við ráðuneyti og vonandi sveitarfélög í framtíðinni. Þar að auki hefur Snorri beitt sér fyrir hagsmunum landeigenda í ýmsum málum.

Ruslasafnarinn

Snorri er safnari af guðs náð. „Já ég dreg að mér alls kyns dót og er hálfgerður ruslasafnari. Ég hef mjög gaman af öllum gömlum hlutum og á alls kyns gömul amboð. Þá safna ég byssum og á orðið nokkuð veglegt byssusafn. Ég hef grafið margar þeirra upp í kjöllurum héraðsins og bjargað sumum frá förgun. Inn á milli leynast gersemar. Ég á til dæmis einhleypu sem baróninn á Hvítárvöllum átti og þá fékk ég eftir föður minn byssu sem Peter Freuchen notaði í hinum fræga Grænlandsleiðangri Dana 1906. Ég hef það fyrir satt að ekki hafi verið skotnir fleiri hvítabirnir með nokkru öðru verkfæri.“

Safn Snorra leynist í kistum og kirnum á Augastöðum, en hann langar að koma upp aðgengilegu safni. „Ég veit samt ekki hvar það ætti að vera. Ég er ekki í þeirri stöðu að geta komið upp safni og ég held að ekki sé á safnkost Byggðasafns Borgarbyggðar bætandi vegna þrengsla. Mér finnst umhverfi þess heldur ekki aðlaðandi og safnið sjálft hálffalið á bak við haug af iðnaðarhúsum. En það væri gaman að gera eitthvað við þetta því ekki verð ég jarðaður með safnkostinn. Ja nema kannski eina byssu, ætli sé ekki betra að vera vopnaður á þeirri vegferð, ég á svona frekar von á því að ég þurfi á því að halda,“ segir Snorri skelmislega.

Breytingar

Samfélagið hefur breyst mikið síðan Snorri og Jóhanna hófu búskap á Augastöðum. Jörðin er landnámsjörð og þar sátu hreppstjórar oft og tíðum. Snorri sjálfur var síðasti hreppstjórinn í Hálsasveit og tók við þeirri stöðu af Kristleifi á Húsafelli. „Síðan lagði sýslumaður okkur niður, en ég held að það hafi verið mikil mistök. Þetta var ódýrasti starfskraftur sem embættið hafði yfir að ráða. Launin voru mjög lág og ég held að ég eigi rétt á ríflega 50 krónum á mánuði í lífeyri eftir setu mína á hreppstjórastólnum. Við sáum um ýmsa þjónustu sem nú þarf að sækja miðlægt í Borgarnes. Það er þannig með margt fleira, þetta virðist allt safnast fyrir þar. Pósthúsið er að mestu farið úr sveitinni, aðeins eftir smáafleggjari af því. Áður fyrr var læknir að Kleppjárnsreykjum en nú er búið með það. Við þurfum orðið að sækja alla þjónustu í Borgarnes.

Samgöngurnar hafa einnig breyst og rútan sem áður fór tvær ferðir á dag fer nú einu sinni til tvisvar í viku. Ég held að menn átti sig ekki á því hve góða þjónustu Sæmundur veitti okkur. Nú er staðan hins vegar þannig að það er óhægt um vik að nýta sér almenningssamgöngur. Það eru 100 kílómetrar í alla þjónustu og hana verður maður að sækja á einkabílnum. Fólki hefur einnig fækkað mikið hérna og sérstaklega unga fólkinu. Þó eru á því ánægjulegar undantekningar eins og á næsta bæ, Giljum. Þar er ungt fólk að rífa upp búskap og það er gaman að fylgjast með því. Og eins handan við hálsinn er að rísa stórt kúabú. En við erum bara fjórir eftir sem böslum með rollur hér fremst í sveitinni og því er orðið erfitt með smalamennsku til dæmis.“

Barnalán

Snorri og Jóhanna hafa átt góða ævi að Augastöðum. Vissulega hefur lífsbaráttan ekki alltaf verið auðveld og Snorri tiltekur sérstaklega að mikið hafi lent á Jóhönnu á fyrstu búskaparárum þeirra þegar hann sjálfur var langdvölum á sjónum. Þeim hjónum var fjögurra barna auðið. Elsta dóttirin Jóhanna er hárgreiðslukona í Noregi og gift Þorgeiri Terjesyni. Næstelst er Kristrún sem er búfræðingur og starfar á svínabúinu á Hýrumel, en Kristrún heitir í höfuðið á þeim sæmdarhjónum Kristleifi og Sigrúnu á Húsafelli. Þá er það Jóhannes sem er húsasmiður í Kanada. „Hann skrapp til Kanada til að kynnast ömmufólkinu sínu og það fór eins og ég bjóst við að hann ílentist þar,“ segir Snorri. Jóhannes náði sér í vesturíslenska konu, Donicu Láru, en hún er ættuð vestan að Mýrum. Yngsta dóttirin Alice er í háskólanum í Álaborg þar sem hún lærir arkítektúr og hönnunarfræði. Barnabörnin eru orðin fjögur.

Fjölskyldan er því dreifð víða um heiminn. Móðir Snorra, Alice, flutti aftur til Kanada eftir skilnaðinn og því á hann mikinn frændlegg þar. „Ég hef alltaf haldið tengslunum við fjölskyldu mína þar, enda á ég margt til hennar að sækja. Þegar ég var ungur héldu allir að ég væri af indjánaættum af því að ég var svo dökkur yfirlitum. En það er ekki svo. Það er frekar að eitthvað franskt blóð hafi skvettst inn í ættina með skútuköllum fyrir austan,“ segir Snorri hlæjandi.

Ameríkuferð

Árið 2000 fór Snorri í mikla Bjarmalandsför ásamt fjórum félögum sínum. Tilgangurinn var að sækja gamlan bíl sem Snorri var búinn að eiga þar ytra í nokkur ár. „Við fórum fimm kallar að sækja bílinn, en þetta var ´47 módel af Nash bíl. Jóhannesi syni mínum leist nú ekki betur en svo á þetta að hann festi kaup á ´55 módel af Buick fyrir okkur, svona ef Nashinn skyldi klikka. En allt hafðist þetta og við keyrðum 3.500 mílur niður til New York á þremur dögum. Við Hákon Aðalsteinsson vorum í Nashinum og það var ekki leiðinlegt að eyða svona miklum tíma með honum. Það gekk ýmislegt á og m.a. vorum við stöðvaðir við landamærin að Bandaríkjunum og ekki átti að hleypa okkur inn. Tollararnir héldu að við hefðum stolið bílnum, en við vorum bara með handskrifað afsal af honum að Íslendinga sið. Þeir vildu eitthvað meira en það pár. Eftir að ég hafði komið þeim í skilning um að ef við ætluðum að hagnast á bílaþjófnaði hefðum við kannski tekið verðmætari bíl hleyptu þeir okkur loksins inn,“ segir Snorri og hlær að endurminningunni.

Bílunum var komið í skip og þeir fluttir til Hafnarfjarðar. „Þar vildu þeir koma honum í gám til að flytja hann í Borgarfjörðinn og urðu heldur en ekki hissa þegar ég settist inn í bílinn og hann rauk í gang! Annars á ég eftir að taka hann í gegn og gera hann almennilegan. Góður kunningi minn sem lengi hefur búið í óvígðri sambúð hefur lofað mér því að ef ég keyri hann á bílnum til kirkju þá muni hann loksins gifta sig. En með þessu áframhaldi verður hann að kalla á prest hjá félagsþjónustu aldraðra því ekkert gengur mér með að koma bílnum í lag!“

Gæfumaður

Snorri verður sem fyrr segir sextugur þann 21. desember næstkomandi. Hann fékk á dögunum bréf frá Félagi eldri borgara þar sem athygli hans var vakin á því að hann gæti sótt um aðild við þau tímamót. „Ég fékk nú smáhland fyrir hjartað og aldurinn helltist yfir mig eitt augnablik þegar ég las bréfið. Síðan varð mér hugsað til þess að ég væri enn á útkallslista hjá Björgunarsveitinni og ákvað að á meðan ég væri ennþá þar skildi ég ekki ganga í nein félög eldri borgara!“

Snorri hefur notið gæfuríkrar ævi. Hann efast ekki um að uppspretta þeirrar gæfu sé sú staðreynd að hann hafi fengið að alast upp á Húsafelli. „Fólkið þar hefur reynst mér mjög vel í gegnum tíðina og ég lít á mig sem einn af fjölskyldunni. Síðan vorum við Jóhanna svo heppin að fá Augastaði, en ég gat ekki fengið jörð nærri Húsafelli. Við vorum sammála um að ala börnin okkar uppi í sveit og ekki síst hér innan um allt það góða fólk sem hér er í sveitinni. Þegar maður sér þau vandamál sem margir glíma við í dag, getur maður varla þakkað nógsamlega fyrir að hafa verið laus við það streð allt saman,“ segir Snorri að lokum.

Þegar blaðamaður kveður Augastaðabóndann og gengur út á hlað er ekki laust við að hann skilji betur hvað Snorri á við með orðum sínum um náttúruna. Borgarfjörðurinn blasir við, búinn sínu fegursta skarti og í hina áttina gnæfir ískaldur Eiríksjökull sem veit allt sem talað er hér líkt og skáldið kvað forðum.

kóp

Úr safni: Get ekki verið kyrr