Rætt við Sigmar Loga Hinriksson skipstjóra sem fluttur er aftur heim í Stykkishólm.

Eitt af því sem breyst hefur í sjómennskunni síðustu árin er að nú eru til rafknúin skip til farþegaflutninga á sjó. Blaðamaður Skessuhorns settist niður með Sigmari Loga Hinrikssyni skipstjóra og fræddist um það og margt annað sem á daga hans hefur drifið. Sigmar er nýorðinn fertugur. Hann er fæddur og uppalinn Hólmari og Linda Bergmann kona hans líka. Þau eru komin aftur heim eftir að hafa búið í Vestmannaeyjum síðastliðin fimm ár eða svo. „Já, ég er alinn upp í frelsinu í Stykkishólmi þar sem alltaf var hægt að leika sér úti í náttúrunni,“ segir Sigmar í samtali við blaðamann.

Ein á æskuslóðum

„Ekkert af okkar fólki býr í Hólminum lengur,“ segir Sigmar. „Svo við erum ein að vitja æskuslóðanna með því að flytja aftur heim í Stykkishólm. En okkur líður mjög vel með þessa ákvörðun og börnunum okkar líka.“ Þau hafa verið saman í rúmlega tíu ár og gift í þrjú ár af þeim tíma. Linda átti tvö börn fyrir, þau Brynhildi Ingu 26 ára og Einar Bergmann 21 árs. Svo eiga þau átta ára strák saman sem er nafni föður síns. „Það er þakkarvert hvað þetta hefur allt gengið vel hjá okkur,“ segir Sigmar. „Slíkt er ekki sjálfsagt þegar maður kemur inn í fjölskyldu og er mér mjög dýrmætt.“

Einar örlagavaldur

Segja má að það hafi verið Einar fóstursonur Sigmars sem kom þeim saman. „Ég var þá að vinna hjá Sæferðum og var mikið í þessum skemmtisiglingum á Særúnu,“ segir Sigmar. „Þá kom Einar oft niður á bryggju sem gutti og fékk stundum að sigla með mér, hann hafði mikinn áhuga á siglingum. Svo fór hann einn daginn heim til sín og tilkynnti mömmu sinni að hann Sigmar Logi ætti enga konu! Svo leiddi eitt af öðru og við segjum gjarnan að við eigum honum samband okkar að þakka.“

*Fjölskyldan eftir brúðkaup Lindu og Sigmars. Einar Bergmann og Brynhildur Inga standa brúðhjónunum til beggja handa og bróðir þeirra heldur í hendur systkina sinna.*

Farþegarnir fái upplifun

Talið berst að siglingunum, en fyrstu skipstjórnarstörf Sigmars voru á Breiðafirðinum og hann hefur sérhæft sig í farþegasiglingum. „Ég byrjaði hjá Sæferðum árið 2005,“ segir hann. „Þá sem þerna á hvalaskoðunarbátnum Brimrúnu í Ólafsvík, rúmlega tvítugur. Ég vissi ekkert hvað ég ætlaði að gera í lífinu. En mér líkaði svo vel við þennan farþegabransa að ég hef verið í honum allar götur síðan. Ég er kannski ekki að tala um sjómennsku sem fiskveiðar heldur að vera úti á sjó og í nánd við sjóinn og náttúruna. Svo snýst þetta um farþegana, ég hef gaman af því að færa þeim einhverja upplifun. Fólk verður líka að finna fyrir því að velferð þess skipti öllu máli, hún er í forgangi.“ En hvað með áætlunarskipin? „Jú, það er aðeins annar vinkill, maður er að koma fólki og vöru á milli staða. En það þarf samt að gerast á sem þægilegastan máta, það skiptir máli hvernig skipinu er siglt,“ segir Sigmar.

Vildi kasta sér í sjóinn

Hvenær fórstu að hugsa um að vinna við siglingar? Sigmar er fljótur til svars. „Fyrstu kynni mín af sjónum voru ömurleg!“ Blaðamaður rekur upp stór augu en útskýringin fylgir. „Þá var ég nýbúinn með 9. bekk og allir krakkarnir í bekknum fóru í bæjarvinnuna um sumarið. En það hagaði svo vel til að pabbi besta vinar míns var skipstjóri á litlum ísfisktogara og bauð okkur að koma saman á einum hásetahlut um sumarið. Þetta var 40 metra skip sem hét Hamrasvanur.“

*Bæjarstæði Stykkishólms þykir einkar fallegt og það er stutt að fara fyrir þá sem vilja njóta náttúrunnar.*

Hann brosir við tilhugsunina um þessa fyrstu reynslu á sjó. „Það var skítabræla fyrstu sólarhringana og ég var svo sjóveikur að ég hélt að ég myndi deyja. Ef ég hefði haft orku til hefði ég kastað mér í sjóinn. Við vorum svona fárveikir báðir, vinur minn og ég. Skipstjórinn pabbi hans lagði okkur bókstaflega til inni í klefanum sínum, ég sat í einhverskonar stól við vask og hinum megin við hann var koja þar sem félagi minn lá. Svo skiptumst við á að æla í vaskinn! Við vorum auðvitað allsendis óvanir því að vinnustaðurinn væri á slíkri hreyfingu. En svo rjátlaðist þetta af manni eftir nokkra daga og við urðum vinnufærir. Og ég varð glaður þegar ég fékk útborgað mun meira fyrir sumarið heldur en krakkarnir í bæjarvinnunni. Þá fannst manni þetta alveg allt í lagi!“

Geir í túbusjónvarpinu

Eftir þetta tók 10. bekkur við og fyrsta árið í framhaldsskóla. Sigmar flutti til Reykjavíkur og ákvað þar að læra rafvirkjun því rafmagn hefur alltaf vakið áhuga hans. En hann fann sig ekki alveg og endaði alltaf á vinnumarkaðnum aftur. „En árið 2005 fór ég að vinna í hvalaskoðuninni um sumarið meðfram námi í Fjölbrautaskóla Snæfellinga, og var þar í þrú sumur eða til 2007,“ segir hann. „Þá var farin að læðast að mér sú hugsun að fara í Stýrimannaskólann og vinna við siglingar í framtíðinni. Ég flutti reyndar til Akureyrar um tíma með fyrrverandi kærustu minni sem fór þangað í nám. Ég vann þá við smíðar hjá Ármanni Ketilssyni, frábærum manni sem ég lærði mikið hjá. Þetta var á þeim tíma sem maður horfði á Geir H. Haarde segja „Guð blessi Ísland“ í gamla túbusjónvarpinu! Ármann var með um 20 manns í vinnu, en þegar hrunið varð þurfti hann að segja fullt af mannskap upp. En ég hélt vinnunni þótt ég væri ekki menntaður smiður og væri tiltölulega nýbyrjaður. Mér þótti mjög vænt um það.“

*Sigmar Logi yngri fagnar föður sínum innilega á bryggjunni í Eyjum.*

Sjómennskan sótti á hugann

Næsti vetur rann upp. Sigmar hafði alltaf haft í huga að sjómennskan hentaði ekki fyrir fjölskyldumann svo hann hugsaði ekki um það frekar. Hann fór hins vegar suður og til náms í orkutæknifræði hjá Keili. Í fjarbúðinni slitnaði upp úr sambandi hans og kærustunnar. Þá var hann farinn að velta fyrir sér að fara utan í nám í hljóðupptökum. En sjórinn kom einhvern veginn alltaf aftur upp í hugann og loks kom að því að hann fór í Stýrimannaskólann haustið 2010. Með góðu skipulagi og mikilli vinnu tókst honum að ljúka náminu á aðeins tveimur árum. „Þetta var mjög stíft, en fyrir bragðið gat ég klárað þetta á svona stuttum tíma,“ segir Sigmar. „Þetta var samt líflegur tími enda hafði ég í rauninni bara um sjálfan mig að hugsa.“

Áhuginn á siglingum

Sigmar upplifði þarna mikla breytingu frá fyrri námsárum þar sem hann hafði ekki fundið fjölina sína fyrr. „Þarna leið mér eins og ég væri aldrei að læra, en frekar að grúska í einlægu áhugamáli,“ segir hann. „Í prófunum fannst mér svo bara spurt um allt það sem ég hafði verið að grúska í.“ Skemmst er frá að segja að nú lá allt opið fyrir honum, hann var verðlaunaður fyrir hæstu meðaleinkunn í siglingafræði og var næsthæstur í heildareinkunn við útskrift. „Ég eignaðist líka mjög góða vini þarna, sérlega þrjá stráka sem ég er ennþá í sambandi við. Við vorum allir á sömu blaðsíðunni, vildum læra og vorum áhugasamir um námið. Við lærðum því mikið en djömmuðum þess utan,“ segir Sigmar. „En okkur gekk vel og hefur öllum gengið vel síðan.“

Á Pétri margt að þakka

Sumarið 2010 var Sigmar kokkur á Særúnu. Hann segist í raun hafa prófað allar stöður á skipum Sæferða nema vélstjórastarfið, allt frá því að vera þerna og yfir í að vera skipstjóri. Sumarið 2011 var hann kominn með næg réttindi til þess að vera skipstjóri á Brimrúnu, litlum bát sem Sæferðir áttu. Það voru einungis tveir í áhöfn, skipstjóri og vélstjóri og skipið tók fimmtíu farþega. „Ég var þarna með vini mínum sem er vélstjóri á Baldri í dag, Gunnari Ásgeirssyni,“ segir Sigmar. „Pétur Ágústsson hjá Sæferðum er lærifaðir minn og hann er ástæðan fyrir því sem ég er að gera í dag. Hann hafði trú á því að ég gæti stýrt skipi; ég á honum margt að þakka.“

Sumarið 2012 mátti Sigmar vera skipstjóri á Særúnu, en varð svo stýrimaður á Baldri um haustið. „Reglan er sú að fyrst þarf að vera 18 mánuði sem lögskráður háseti. Klára svo námið og vinna um tíma sem annar stýrimaður. Svo yfirstýrimaður og þá fyrst má vera skipstjóri á stærri skipum,“ segir hann. „Upp úr 2015 var ég farinn að mega vera skipstjóri á Baldri.“

*Særún í höfn í Stykkishólmi. Ljósm. gj.*

Ævintýri flöskunnar

Árið 2013 var Sigmar kominn í sambúð með Lindu. „Þarna rétt um þrítugt urðu miklar jákvæðar breytingar í lífi mínu,“ segir hann. „Það var ekki bara að ég fór að búa með konunni minni heldur fann ég að ég var orðinn kvótalaus í áfengismálunum. Svo ég hætti alveg að smakka áfengi. Það gerðist 12. júní 2013 og á sama degi árið 2020 giftum við Linda okkur. Í ár ætla ég svo að hætta að taka í vörina þennan dag, en það hef ég gert síðan ég var sextán ára. Sjáum til hvernig það gengur!“

Sigmar hafði áður verið einn í nokkurn tíma og drakk þá mikið. „Ég hafði ekkert nema vinnuna og drykkjuna og fannst ég ekkert þurfa annað,“ segir hann. „En þarna var ég farinn að kynnast konu sem átti tvö börn. Þá hugsaði ég; ef ég ætla að vera fjölskyldumaður er þetta ekki lífsstíll sem hentar. Svo ég kláraði uppáhalds rauðvínsflöskuna mína og skildi hana svo eftir hjá Lindu.“ En ævintýrum þessarar tilteknu flösku var ekki þar með lokið. Einar fóstursonur Sigmars sá þarna kjörið tækifæri til að senda flöskuskeyti og nýtti sér flöskuna til þess. Hana bar tveimur árum seinna á land á Rauðasandi hinum megin Breiðafjarðar og var það maður sem einnig heitir Einar sem fann hana. „Svo síðasta flaskan fór bara í sjóinn sem flöskuskeyti,“ segir Sigmar. „Hann Einar hefur breytt lífi mínu mikið til hins betra og það má segja að þetta atvik sé þáttur í því.“

*Feðgar í brúnni: Einar Bergmann og Sigmar Logi.*

Herjólfur og Eyjar

Nefndur Einar hefur einnig menntað sig í skipstjórn og siglir nú um öll heimsins höf hjá norska skipafélaginu Hurtigruten. Hann vann líka um tíma með fósturföður sínum á einu þekktasta farþegaskipi landsins, Herjólfi. Fjölskyldan fluttist til Vestmannaeyja árið 2018 því þá fékk Sigmar stöðu sem skipstjóri á því skipi. Það átti reyndar að vera nýi Herjólfur sem hann var ráðinn á; skip sem þá var í smíðum í Póllandi. „Ég hafði frétt að það ætti að fara að stofna nýja útgerð um Herjólf í Vestmannaeyjum og bærinn ætlaði að taka við rekstrinum,“ segir Sigmar. „Af þessari ástæðu var öllum sagt upp og nýjar áhafnir ráðnar til að taka við skipinu þegar það yrði tilbúið. Mér fannst ekki síst spennandi að það átti að vera rafmagnsknúið. En svo varð seinkun á afgreiðslu skipsins. Við fluttum til Eyja í ágúst og í október byrjaði ég að vinna. Ég var þá aðallega að setja upp öryggisstjórnunarkerfi og útbúa verkferla og þess háttar fyrir nýja skipið sem var enn ókomið.“ Ákvörðun um að það yrði rafvætt hafði verið tekin eftir að smíði þess hófst og það var orsök tafarinnar. Sigmar var talsvert við eftirlit í Póllandi á meðan verkið var að klárast, en fór síðan að vinna á gamla Herjólfi um sinn þar til hann fór ásamt áhöfninni að sækja skipið í júní 2019.

Rafknúið skip, ný reynsla

Blaðamann fýsir að vita hvernig það sé að sigla rafknúnu skipi og spyr fyrst um hinn fræga drægnikvíða. Sigmar segir að hann sé ekki fyrir hendi. „Skipið er með tvinnvél (hybrid), með batteríum sem duga í um klukktíma,“ segir hann. „Það kemur skipinu frá Vestmannaeyjum til Landeyjahafnar þar sem eru hleðsluturnar. Svo eru þrjár öflugar dieselvélar til staðar um borð ef sigla þarf lengra. Þær framleiða rafmagn inn á batteríin sem knýja skrúfurnar. Batteríin vega þrjátíu tonn og skipið er mjög gott í sjó. Það er stórkostlegur rekstrarlegur munur á að keyra skip á rafmagni eða díselolíu, hægt er að sigla fjórar ferðir á rafmagni á móti einni á olíu. Orkukostnaðurinn er sem sagt bara 25 prósent fyrir utan svo umhverfisáhrifin.

*Hleðslutækið fyrir Herjólf er engin smásmíði.*

Eins og rafmagnsbíll

Sigmar segir að það sé mjög gott að beita skipinu. „Þetta er eins og rafmagnsbíll,“ segir hann brosandi. „Þegar allt er sett á fullt á hefðbundnu díselknúnu skipi skelfur allt og nötrar um borð. En á rafmagnsknúnu skipi heyrir maður ekkert þó skipið æði áfram. Ein mesta breytingin var að vera alltaf í þögn. Þótt vélarnar séu í fullum gangi eru þær lengst niðri í kjallara og á púðum svo það er enginn titringur frá þeim.“

Eins og Toyota Yaris

Margt annað er ólíkt í nýja Herjólfi miðað við eldri olíuknúin skip. „Skrúfurnar eru ekki bara beint aftan úr og svo hefðbundið stýri heldur eru þetta skrúfur sem koma niður úr skrokknum í skut og hægt er að snúa í 360 gráður,“ segir Sigmar. „Svo stjórnbúnaðurinn er allt öðruvísi. Herjólfi er stýrt með tveimur stýrihnúðum sem í eru bæði gjöf og stýring. Það er samt á vissan hátt flókið að beita honum því skipið beygir í mótstæða átt við það sem gert er. Svo maður þarf að spegla alla hugsun. Við skipstjórarnir fórum í stífa þjálfun í siglingahermi áður en við fengum skipið afhent.“ Nýi Herjólfur er mun stærri en sá gamli, hann tekur fimm flutningabíla og um 50 fólksbíla auk 540 farþega. En samt er skipið lipurt og lætur vel að stjórn. „Það er hægt að leggja þessu í stæði eins og Toyota Yaris,“ segir Sigmar.

*Það er kostur að skip sé lipurt í stýringu þegar siglt er milli Vestmannaeyjahafnar og Landeyjahafnar.*

Fjölskyldan og tónlistin

Dvölin í Vestmannaeyjum tók enda fyrir stuttu og þau fluttu í Stykkishólm eins og fram hefur komið. Sigmar segir að vinnuálagið hafi verið full mikið og það sé mikil binding að starfa á farþegaskipi, sérlega að sumrinu því þá er alltaf mesta álagið. En sumarið er jafnframt dýrmætur tími fyrir fjölskylduna sem hann vill gjarnan hafa meiri tíma fyrir. Svo vill hann líka geta notið áhugamála sinna þar sem tónlist skipar háan sess. „Tónlistin hefur fylgt mér alla ævi,“ segir hann. „Ég fékk að læra á rafmagnsgítar í tónlistarskólanum og var ekki nema fimmtán eða sextán ára þegar við byrjuðum nokkrir að spila harðkjarna þungarokk í hljómsveitinni Bölverki.“ Reyndar hófst tónlistariðkun Sigmars með þátttöku í rapphljómsveitinni Feedback. Síðar spilaði hann í hljómsveitinni Jamie´s Star og lengi með ballhljómsveitinni Draugabönum. „En áður tengdi ég tónlistina alltaf við vín,“ segir hann. „Þegar ég svo hætti að drekka hætti ég um leið mikið til að spila. En nú langar mig að fara að leggja rækt við spilamennskuna aftur, það hefur rifjast aftur upp fyrir mér hvað tónlist er góð fyrir sálina.“

Nýja lífið

Sigmar og Linda þekkja marga í Hólminum og vita að hverju þau ganga. „Ég ætla að byrja á að taka mér frí fram á haustið,“ segir Sigmar. „Linda verður í fríi líka, það verður gaman fyrir okkur að vera í sumarfríi saman. Ég er reyndar búinn að fá einhverjar símhringingar með tilboði um störf, en ætla að bíða aðeins og sjá til. En farþegaflutningar eru samt enn aðal áhugamálið.“ Þau Linda og hann eru bæði sammála um að það sé mjög gott að vera komin aftur í Stykkishólm. „Hér er gríðarleg fegurð og það er nærandi fyrir sálina,“ segir Sigmar. „Ég finn þörfina til að skapa aftur.“ Með þeim verðugu orðum lýkur samtali Skessuhorns við Sigmar Loga Hinriksson, fjölskyldumann og skipstjóra.

gj/ Ljósm. úr einkasafni.

Velferð farþeganna í forgangi