Rætt við Bakir Anwar Nassar sem ellefu ára kom sem kvótaflóttamaður til Íslands

Bakir Anwar Nassar kom til Íslands 10. september 2008 sem kvótaflóttamaður og settist að á Akranesi hvar hann býr enn í dag. Bakir var þá á ellefta ári, hann er fæddur árið 1997, og hafði árin tvö á undan búið sem flóttamaður í Sýrlandi. Hann er fæddur og uppalinn í Írak en rætur hans liggja í Palestínu þar sem hann hefur reyndar sjálfur aldrei komið. Bakir lýsir góðu og áhyggjulausu lífi í Írak fram til ársins 2003 þegar Bandaríkjaher réðist inn í landið og hertók það.

Bakir hefur aðlagast samfélaginu á Akranesi vel. Hann er ánægður og þakklátur þeim sem áttu þátt í því að koma honum og fjölskyldu hans til Íslands og velja Akranes sem áfangastað. Hann var ekki lengi að finna sig í fótboltanum og varði nær öllum stundum sem barn í Akraneshöllinni hvort sem var á æfingum eða ekki. Fótboltinn og áhuginn á honum leiddi einnig til þess að hann lærði tungumálið mögulega fyrr og betur en annars hefði verið. Hann spilaði með yngri flokkum ÍA, frá fimmta flokki og upp úr en á sinn meistaraflokksferil með Kára. Vegna krossbandsslita eru takkaskór Bakirs þó komnir á hilluna en hann segist enn lifa fyrir boltann.

Blaðamaður settist niður með Bakir og fékk að heyra hans sögu, hvers vegna hann fékk stöðu kvótaflóttamanns og fluttist til Íslands og hver væri lykillinn að því að aðlagast nýju samfélagi.

Íraksstríðið

Forsaga þess að Bakir hefur aldrei komið til Palestínu er sú að afi hans flúði frá Palestínu til Íraks 15 ára gamall vegna stríðsástands sem þá geisaði á milli Palestínu og Ísraels en það geisar reyndar enn. Hann fékk vilyrði frá stjórnvöldum Íraks fyrir því að vera í Írak þar til ástandið í heimalandinu myndi skána en þá skyldi hann fara aftur til Palestínu. Ástandið í Palestínu skánaði hins vegar aldrei, og kom hann sér upp lífi í Írak, eignaðist þar börn og síðar barnabörn. Þar sem dvöl hans í Írak átti alltaf að vera tímabundin fékk hann aldrei íraskan ríkisborgararétt, þrátt fyrir að hafa búið þar í meira en hálfa öld. Þegar Bakir fæddist 1997 og allt þar til hann kom til Íslands 2008 hafði hann því aldrei haft neitt ríkisfang, aldrei tilheyrt.

„Við bjuggum í höfuðborginni Bagdad og við áttum þar æðislegt líf. Í mars 2003 ræðst Bandaríkjaher síðan inn í landið og upp úr því byrjar stríð. Það er erfitt að útskýra fyrir Íslendingum, sem hafa það rólegt og einfalt, hvernig það er að upplifa stríð,“ segir Bakir.

Að flýja

„Við bjuggum í höfuðborginni Bagdad og við áttum þar æðislegt líf. Í mars 2003 ræðst Bandaríkjaher síðan inn í landið og upp úr því byrjar stríð. Það er erfitt að útskýra fyrir Íslendingum, sem hafa það rólegt og einfalt, hvernig það er að upplifa stríð. Ég man eftir loftárásum, fljúgandi þyrlum yfir borginni allan sólarhringinn og útgöngubanni um leið og daginn tók að dimma,“ segir Bakir sem bjó við þetta stríðsástand í Bagdad í þrjú ár. Þá tóku móðir hans og aðrir fjölskyldumeðlimir ákvörðun um að flýja landið. „Þetta fór bara allt í rugl. Almennir borgarar voru drepnir úti á götum að ástæðulausu. Stríðið snerist ekkert um trú lengur, ef það var einhvern tímann ástæðan. Fólk var drepið af því það þekkti einhvern eða hafði talað við einhvern eða unnið fyrir einhvern. Það voru engar gildar ástæður. Þetta var bara algjör fíflagangur og vitleysa. Fíflagangur með skotvopn,“ segir Bakir en pabbi hans var einn þeirra almennu borgara sem drepinn var á götum úti. „Pabbi minn var myrtur 5. september 2006 og tveimur mánuðum seinna var bróðir hans myrtur. Þá sagði afi minn okkur bara að flýja, fara hvert sem er. Flýja! Pabbi átti þá sex eftirlifandi bræður í Írak og flúðu þeir allir, fóru til Indlands og Tyrklands og bara út um allt. Við sjálf; ég, mamma og systkini mín tvö sem þá voru 7 ára og 3 ára fórum ásamt afa til Sýrlands.“

Þau fjölskyldan fengu íbúð í höfuðborginni Damaskus í Sýrlandi og bjuggu þar í um eitt og hálft ár. Bakir lýsir þeim tíma sem nokkuð eðlilegum, hann hafi gengið í skóla, átt vini og notið lífsins. Þó kom að því að þau fjölskyldan þurfti að færa sig um set aftur. „Við fórum þá í flóttamannabúðir á landamærum Sýrlands og Íraks og vorum þar bara í nokkra mánuði þangað til að allt í einu gerðist eitthvað sem ég í raun hafði ekki skilning á. Við fáum allt í einu þær fréttir að íslenska ríkið og Akraneskaupstaður ætli að taka á móti átta ekkjum og börnum þeirra og við vorum í þeim hópi,“ segir Bakir sem gerði sér takmarkaða grein fyrir því sem í vændum var.

Það tala ekki allir arabísku

„Ég vissi að ég væri að koma til Íslands til að búa hér til frambúðar en ég var þarna 10 ára gamall og hafði til að mynda aldrei ferðast út fyrir Arabíulöndin. Í dag eru 10 ára krakkar margir hverjir búnir að fara oft erlendis með foreldrum sínum, kunna flestir ensku og jafnvel fleiri tungumál og þekkja inn á alla þessa tækni sem í boði er; síma og tölvur og þannig. Þarna var ég bara spenntur fyrir því að sjá snjó í fyrsta skipti. Ég hafði til dæmis ekki hugmynd um að Íslendingar töluðu annað tungumál en ég. Ég hélt að allar þjóðir töluðu arabísku og hefðu sama gjaldmiðil. Ég hafði bara enga hugmynd. En ég vissi að við værum ekki bara að fara í frí til Íslands. Ég vissi að hér myndum við búa af því að við höfðum ekkert ríkisfang. En hér á Íslandi fengum við ríkisborgararétt sem veitti okkur fjölskyldunni mikið öryggi,“ segir Bakir.

Hver dagur var ævintýri

Bakir segir langtímaminni sitt vera gloppótt en hann telur það vera vegna þeirra áfalla sem á honum dundu í æsku. Stríðið í Írak, föðurmissir og flóttinn frá heimalandinu hafi þau áhrif að hann eigi erfitt með að muna aftur í tímann. Hann muni til dæmis takmarkað eftir komu sinni til Íslands og hvernig honum leið fyrst um sinn. „Við komum til Íslands 10. september 2008. Við fluttum inn í íbúð á Holtsflöt og ég fór strax í 6. bekk í Brekkubæjarskóla. Ég get í raun ekki lýst því með orðum hvernig mér leið við komuna til Akraness. Það var bara gjörsamlega allt glænýtt fyrir mér og hver dagur var ævintýri. Ég þurfti að finna sjálfan mig alveg upp á nýtt, læra inn á nýtt samfélag og nýja siði og auðvitað nýtt tungumál. Ég byrjaði strax í Brekkubæjarskóla og þar var enginn sem talaði arabísku svo ég þurfti bara að læra íslensku og læra hana hratt. Ég man að ég skildi ekki neitt en mér fannst samt skemmtilegt í skólanum,“ segir Bakir sem aðlagaðist fljótt samfélaginu og segir það vera mörgu og mörgum að þakka.

*Bakir spilaði með yngri flokkum ÍA en á sinn meistaraflokksferil með Kára.*

Skagamaðurinn Bakir

„Það tóku allir vel á móti mér. Kennarar, þjálfarar og krakkar. Á hverjum degi eftir skóla fór ég í Akraneshöllina og var þar fram að kvöldmat, að spila fótbolta, fylgjast með og hitta aðra krakka.“ Bakir náði fljótt tökum á tungumálinu og segir krakkana hafa verið duglega við að tala við hann og leiðbeina honum með tungumálið. „Þau voru alltaf tilbúin að hjálpa mér. Ég var líka með yndislega kennara og allt sem því fylgir og samfélagið í heild tók ótrúlega vel á móti mér. Ég verð að segja að fyrir mitt leyti hef ég ekki upplifað neina fordóma í minn garð á þeim 15 árum sem ég hef búið hér á Akranesi. Mér finnst fordómar bara ekki vera til í þessu samfélagi, með fullri virðingu fyrir þeim sem halda öðru fram. Kannski er ég bara þannig karakter að ég tek ekki inn á mig athugasemdir en ég hef ekki upplifað neitt sem særir mig. Þakklæti er mér efst í huga, það er bara þannig,“ segir Bakir og er greinilega hreykinn af því að vera Skagamaður. „Eftir á að hyggja væri ég alls ekki sami karakter og ég er í dag ef ekki væri fyrir Akranes. Ef ég hefði flutt í annan bæ á Íslandi væri ég allt önnur manneskja. Það væri gaman að komast að því af hverju Akranes varð fyrir valinu þ.e. hver tók þá ákvörðun en sú manneskja eða nefnd eða stjórn á hrós skilið.“

Íslenskan

Aðspurður um hvað hann haldi að sé lykillinn að því að aðlagast nýju samfélagi segir Bakir tungumálið vera númer eitt, tvö og þrjú. „Fyrir mitt leyti fór ég í Brekkubæjarskóla 10 ára gamall og eftir skóladaginn þá var ég bara úti fram að kvöldmat. Ég fann mér samastað og Akraneshöllin varð mitt annað heimili, hvort sem ég var á æfingu eða ekki þá var ég þar. Það er náttúrulega þannig að ef þú ferð heim eftir skóla eða vinnu og lokar þig þar af í tölvunni eða símanum þá lærir þú ekki tungumálið sem talað er úti í samfélaginu. Og á sama tíma ertu ekki að taka þátt í samfélaginu. Núna hef ég búið á Íslandi í 15 ár og ég hugsa á íslensku og er í raun betri í íslensku heldur en arabísku sem er mitt móðurmál,“ segir Bakir og heldur áfram. „Við sjáum það aftur og aftur hér á Íslandi að fólk nær ekki að aðlagast samfélaginu. Ef ég ætti að giska á ástæðuna þar að baki myndi ég halda að það væri vegna áhugaleysis eða viljaleysis til að læra tungumálið. Margt fólk sem kemur til Íslands talar ekki einu sinni ensku en ákveður af einhverjum ástæðum að læra enskuna frekar en íslensku. Ég held að það sé meginástæða þess að margir eiga erfitt hér,“ segir Bakir.

Lenda á vegg og verða utan veltu

Það leynir sér ekki að Bakir hefur sterkar skoðanir t.a.m. á málefnum innflytjenda, íslenskri tungu og skólakerfinu á Íslandi. „Hér kemstu upp með hvað sem er. Börn koma í grunnskóla á Íslandi og komast upp með það að dúlla sér áfram í náminu þar til þau verða 16 ára gömul og lenda þá á vegg. Hérna ferðu upp um bekk alveg sama hvernig þú stendur þig og alveg sama hvort þú hafir einhverja burði til þess að fylgja þínum árgangi eftir námslega séð. Svo koma þessir einstaklingar upp í fjölbraut og eiga ekkert erindi þar heldur lenda á vegg og verða utan veltu því þar eru allt í einu gerðar kröfur sem þeir standast ekki. Ég er óhræddur við að segja það að tungumálið er forsenda þess að börnum og einstaklingum almennt vegni vel í hvaða samfélagi sem er,“ segir Bakir og nefnir því til hliðsjónar Svíþjóð. „Þar er tekið á móti fjölda flóttafólks á hverju ári og kröfurnar eru þær að allir skuli fyrst læra tungumálið. Þú ferð ekki beint á vinnumarkað eða beint í bekk með þínum árgangi í skóla heldur byrjar þú á að læra tungumálið. Fyrir mitt leyti held ég að það sé lykillinn að því hvort fólk verði hluti af samfélaginu eða verði utan veltu,“ segir Bakir.

*Bakir útskrifaðist sem stúdent af Náttúrufræðibraut við FVA í desember 2016.*

Gekk vel í skóla

Bakir kláraði 8. bekk í Brekkubæjarskóla en skipti þá yfir í Grundaskóla og kláraði grunnskólagönguna þar. Þá var hann farinn að mæta á afreksæfingar hjá ÍA á Jaðarsbökkum snemma á morgnana og lá þá beinast við að fara í skólann hinum megin við götuna. Honum gekk að sögn vel í grunnskóla og fór eftir útskrift strax í Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi. „Ég byrjaði í falláfanga í öllu nema stærðfræði í Fjölbraut. Ég veit ekki alveg af hverju það var, en allt í góðu með það. Ég var líka skráður í stuðningskennslu í íslensku en eftir að hafa mætt þar í tvö skipti sendi kennarinn mig bara heim því ég hefði ekkert að gera í þessa kennslustund, enda talaði ég reiprennandi íslensku. Ég átti samtal við námsráðgjafa áður en skólinn hófst og hann sagði mér að ég ætti að útskrifast á fimm árum, en á þeim tíma var framhaldsskólanámið fjögur ár. Ég náði hins vegar að útskrifast með mínum árgangi á þremur og hálfu ári, ég skráði mig í fjarnám og tók aukaáfanga og lagði mig bara mikið fram,“ segir Bakir sem útskrifaðist sem stúdent af Náttúrufræðibraut í desember 2016.

Fótbolti er lífstíll

Hann fór í framhaldinu í háskólanám í Bandaríkjunum á fótboltastyrk. Þar dvaldi hann í eina önn en kom þá aftur til Íslands þar sem ekki hafði allt verið eins og um var samið varðandi dvölina. Tíu dögum eftir heimkomuna sleit Bakir krossband og segir hann þá upplifun hafa verið korn sem fyllti marga mæla. Krossbandsslitin hafi tekið sinn toll bæði líkamlega og andlega og segist hann vera breytt manneskja. „Ég fór í aðgerð og endurhæfingu og reyndi að koma mér aftur af stað í boltann en áttaði mig fljótlega á því að það þýðir ekkert að pína líkamann áfram með verkjatöflum og kremum. Fótbolti er lífstíll fyrir mér, ekki bara íþrótt svo þetta var erfið ákvörðun að hætta við að koma til baka. En ég hugsaði bara með mér að ég vildi ekki vera að drepast í líkamanum þegar ég yrði eldri. Eftir krossbandsslitin er ég orðinn miklu rólegri í fasi og þeir sem þekkja mig hafa 100% tekið eftir því. Ég var miklu æstari áður og með mikið keppnisskap. En ég er glaður með að ég get haldið áfram að hreyfa mig, þótt ég sé ekki í fótbolta þá fer ég í ræktina og get farið út að hlaupa. En ég meiðist auðveldlega og treysti mér því ekki til að fara aftur í boltann.“

*Bakir ásamt systur sinni, nýstúdent, og móður síðastliðið vor.*

Þannig er bara Akranes

Síðasta árið hefur Bakir unnið að því að koma sér fyrir á Akranesi en hann keypti sína fyrstu íbúð í maí síðastliðnum. Á sama tíma fluttust móðir Bakirs og systkini frá Akranesi til Reykjanesbæjar. „Það var komið að ákveðnum tímamótum hjá þeim. Síðasta vor kláraði systir mín Fjölbrautaskólann og þá ákváðu þær mamma að flytja í kjölfarið. Bróðir minn fékk íbúð í Reykjanesbæ og vinnur þar í flugstöðinni og mamma og systir mín fluttu til hans.“ Aðspurður hvort hann hafi ekkert langað með þeim segir Bakir að hann hafi ekkert í Reykjanesbæ að gera. „Hér á Akranesi þekki ég allt. Hér þekkjast næstum allir og vita hver ég er og svo framvegis og mér finnst yndislegt að vera hér. Ég á líka minn vinahóp hér og er langt frá því að vera einn eða einmana. Annars væri ég örugglega farinn annað. En þannig er bara Akranes, það er ekki hægt að vera einmana hér.“

Bakir hefur frá því í september síðastliðnum starfað í íþróttamannvirkjum Akraneskaupstaðar en hann hyggur á háskólanám í haust. „Mig langar að skrá mig í grunnskólakennaranám í haust. Ég held að það eigi vel við mig. Ég hef líka áhuga á því að verða íþróttakennari en ætli ég byrji ekki á hinu og sjái hvernig það fer,“ segir Bakir að lokum.

„Ég hugsa á íslensku“

Rætt við Bakir Anwar Nassar sem ellefu ára kom sem kvótaflóttamaður til Íslands

Rætt við Bakir Anwar Nassar sem ellefu ára kom sem kvótaflóttamaður til Íslands