{
  "name": "core/freeform",
  "attributes": [],
  "saveContent": "Ábúendur í Ásgarði í Hvammsveit í Dölum urðu fyrir tjóni á varmadælu á búi sínu 10. desember 2019. Þann dag var mikið óveður og rafmagnstruflanir víða miklar. Tjónið má rekja til þessara truflana, þar sem spenna fór út fyrir +/- 10% vikmörk. Enginn tekur ábyrgð á tjóninu. <a href=\"https://orkustofnun.is/media/kvartanir/Akvordun-kvortun-vegna-tjons-a-varmadaelu-2021-11-16.pdf\">Orkustofnun ákvarðaði</a> að Rarik væri bótaskylt en Rarik kærði þá ákvörðun til Úrskurðarnefndar raforkumála. Hún úrskurðaði í málinu (nr 14/2021) 6. október s.l. Þar var ákvörðun Orkustofnunar felld úr gildi. Enginn er því bótaskyldur í málinu og sitja ábúendur í Ásgarði uppi með allan kostnað sem því fylgdi.\r\n\r\n<strong>Varmadæla skemmdist í óveðri í desember 2019</strong>\r\n\r\nÍ óveðrinu margrómaða sem gekk yfir landið í desember 2019 urðu víða rafmagnstruflanir og rafmagnsleysi varði sums staðar í langan tíma. Hjá íbúum í Hvammssveit sem tengdir eru Saurbæjarlínu var rafmagnslaust samfleytt frá kl 23:05 þann 10. desember til kl. 18:30 þann 11. desember og áður en algjört rafmagnsleysi varð voru töluverðar truflanir á rafmagninu sem sló títt út og svo aftur inn. Ásgarður er tengdur Saurbæjarlínu, en tengist dreifikerfi Rarik frá afhendingarstað Landsnets í Glerárskógum. Tjónið varð 10. desember 2019 og tilkynnti Eyjólfur Ingvi Bjarnason bóndi í Ásgarði það til Rarik 13. desember. Hann metur sem svo að þetta hafi gerst vegna truflunar á spennugæðum auk þess sem rafmagni hafi slegið út að hluta í íbúðarhúsi. Sjálfvirk veðurathugunarstöð er í Ásgarði og skráði hún rafmagnsleysi frá kl. 17:20 til 18:10, þann 10. desember 2019. Telur Eyjólfur því að tjónið hafi orðið innan þeirra tímamarka.\r\n\r\n<strong>Rarik og Landsnet hafna bótaskyldu</strong>\r\n\r\nSvar Rarik barst til Eyjólfs 24. febrúar 2020. Þar segir að rekja megi tjónið til spennusveiflna í flutningskerfi Landsnets á umræddum degi. Ennfremur er tekið fram að mælingar spennu sýni að engin truflun hafi verið í dreifikerfi Rarik á uppgefnum tjónstíma en spennusveiflu hafi hins vegar orðið vart á þeim tíma og hafi borist inn á dreifikerfi Rarik frá flutningskerfi Landsnets. Vegna þessa vísaði Rarik kvörtuninni áfram til Landsnets og vísaði til þess að ef um bótaábyrgð væri að ræða lægi hún hjá þeim. Landsnet hafnaði svo bótaskyldu. „Það að Rarik hafi vísað kvörtuninni áfram til Landsnets fannst mér strax furðulegt af því ég er ekki í neinu viðskiptasambandi við Landsnet. Ég er í viðskiptasambandi við Rarik en þeir hafa núna í að verða þrjú ár reynt að finna leiðir til að rökstyðja að þeim beri ekki að bæta tjónið. Þeir eiga bara að hafa þannig búnað að ef þeir geta ekki tryggt rétta spennu á rafmagninu á dreifikerfið að slá út. Sérstaklega núna, því nú er inni á heimilum fólks fjöldinn allur af dýrum raftækjum sem þola ekki spennubreytingar,“ segir Eyjólfur í samtali við Skessuhorn.\r\n\r\n<strong>Orkustofnun ákvarðar að Rarik sé bótaskylt</strong>\r\n\r\nÍ framhaldinu var Eyjólfi bent á að hann gæti sent inn kvörtun til Orkustofnunar og gerði hann það 13. janúar 2021. Hún starfar undir yfirstjórn Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins samkvæmt tilheyrandi lögum og reglugerð. Hlutverk hennar er margþætt og felst m.a. í því að annast eftirlit með framkvæmd raforkulaga, sérstaklega sérleyfishluta þeirra og flutningi og dreifingu raforku. Orkustofnun tók málið til skoðunar og ákvarðaði 16. nóvember 2021, á grundvelli raforkulaga, að Rarik bæri að bæta tjónið á varmadælunni þar sem rekja mætti það til umtalsverðra rafmagnstruflana 10. desember 2019 þegar spenna fór út fyrir +/- 10% vikmörk.\r\n\r\n<strong>Rarik kærir ákvörðun Orkustofnunar</strong>\r\n\r\nRarik kærði ofangreinda ákvörðun 15. desember 2021 og rökstuddi mál sitt m.a. með því að vísa í <a href=\"https://www.althingi.is/lagas/nuna/2003065.html\">raforkulög</a>. Þar er kveðið á um greiðslu bóta flutningsfyrirtækja til dreifiveitna annars vegar (6.tl. 3. mgr. 9. gr) og hins vegar greiðslu bóta dreifiveitna til notenda (8. tl. 3. mgr. 16. gr.) sem verði fyrir <em>langvarandi skerðingu á raforkuafhendingu</em>. Hvað varðar þann lið sem snýr að flutningsfyrirtækjum er „um að ræða heimildarákvæði um bætur til dreifiveitna vegna skerðingar á raforkuafhendingu í þeim tilvikum þegar um langvarandi skerðingu sé að ræða, þó þannig að skerðing af völdum fárviðris eða náttúruhamfara verði undanskilin.“ Með langvarandi skerðingu er átt við að hún nemi meira er 12 klukkustundum.\r\n\r\n<strong>Fordæmisgefandi úrskurður í sambærilegu máli; ákvörðun Orkustofnunar felld úr gildi </strong>\r\n\r\nÞann 17. desember 2021 var kæran send Orkustofnun til athugasemda og fékk Úrskurðarnefnd umsögn hennar í hendur 23. maí 2022. Þar telur stofnunin rétt að fella beri hina kærðu ákvörðun úr gildi. Það sé vegna þess að í millitíðinni, 11. mars 2022, hafði Úrskurðarnefnd kveðið upp úrskurð nr. 7/2021 er varðaði tjón á prentara þegar rafmagn fór af vegna óveðurs. Var það mat nefndarinnar í því máli að rafmagnsleysið hefði orðið til vegna óviðráðanlegra og ófyrirséðra ástæðna. Tjónið gæti því ekki fallið undir bótaskylt atvik skv. raforkulögum. Telur Orkustofnun að umræddur úrskurður nefndarinnar sé fordæmisgefandi varðandi túlkun á bótaskyldu flutningsfyrirtækis eða dreifiveitna þegar tjón verði sem rekja megi til fárviðris. Því beri að túlka umrædd ákvæði (6. tl. 3. mgr. 9. gr og 8. tl. 3. mgr. 16. gr) á þá leið að tjón vegna fárviðris eða náttúruhamfara sé undanskilið bótaábyrgð. Úrskurðarnefnd úrskurðaði því hina kærðu ákvörðun ógilda, Rarik sé ekki bótaskylt gagnvart ábúendum í Ásgarði.\r\n\r\n<strong>Fárviðri og vonskuveður dregið út fyrir sviga</strong>\r\n\r\nÍ umræddu tilfelli var það varmadæla sem skemmdist og hafa ábúendur lagt út kostnað vegna varahluta og vinnu við viðgerðir á henni. „Við erum með allar þær tryggingar sem við getum haft og það svar sem við fáum frá okkar vátryggingafélagi er að það er engin trygging sem dekkar þetta tjón og viðlíka tjón,“ segir Eyjólfur. Fárviðri og vonskuveður virðist því alltaf vera dregið út fyrir sviga. „Þetta horfir þannig við mér að rafmagnsleysið og truflanirnar eru ekki út af óveðrinu heldur af því að dreifikerfið er ekki nógu gott. Þegar þú verslar við dreifiveitu setur þú það traust á hana að hún komi til þín rafmagni í réttum gæðum, eða réttri spennu. Í desember 2019 fann maður alveg fyrir því hvað spennan var mismunandi, ljósin fóru alveg niður eins og það væri myrkur og fóru svo bara aftur upp, án þess að rafmagnið slægi út,“ segir Eyjólfur. Aðspurður segist hann vera hættur að leita leiða til að fá tjónið bætt en ítrekar að bæta þurfi lagaumhverfi raforkumála á þann veg að skýrt sé hver beri ábyrgð. Á Íslandi verði válynd veður reglulega og veður líkt og það sem gerði í desember 2019 muni verða aftur. „Það er bara mjög líklegt að þetta gerist aftur, að það verði tjón hvort sem er hjá mér eða öðrum af völdum þess að spenna fari út fyrir vikmörk og raftækin bara þola það ekki. Ég ítreka bara aftur að dreifiveitur eigi að hafa þannig búnað að ef þeir geta ekki tryggt rétta spennu á rafmagninu slái dreifikerfið út. Það getur komið í veg fyrir  mörg tjón.“ segir Eyjólfur að lokum.",
  "innerBlocks": []
}