Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra, hefur lagt fram á Alþingi frumvarp um hlutdeildarlán. Þeim er ætlað að auðvelda tekju- og eignalitlum einstaklingum að eignast sýna fyrstu íbúð. Hugmyndin er að lánin muni brúa bilið milli kaupverðs íbúða og lána sem fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir veita. Úrræðið var kynnt á fundi hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun á fimmtudag.

Hlutdeildarlán eru ólík hefðbundnum fasteignalánum að því leyti að ríkið lánar tekjulágum fyrstu kaupendum ákveðið hlutfall af kaupverði íbúðar. Hludeildarlánin bera hvorki vexti né afborganir á lánstímanum, en bera þó vexti hækki tekjur lántaka á lánstímanum umfram ákveðin tekjumör, að því er fram kemur í tilkynningu frá félagsmálaráðuneytinu.

Lántakendur skulu endurgreiða hlutdeildarlánið þegar íbúðin er seld. Við sölu miðast fjárhæð lánsins við sömu prósentu og hlutdeildarlánið hljóðaði upp á í upphafi, en af nýju fasteignaverði. Ef íbúð er keypt á 40 milljónir með 20% hlutdeildarláni samsvarar lánið þannig átta milljónum króna. Ef sama íbúð er síðan seld tíu árum seinna fyrir 50 milljónir reiknast hlutfallið, 20%, af nýja kaupverðinu og nemur endurgreiðslan því tíu milljónum króna. Hámarkstími hlutdeildarlána er 25 ár. Að þeim tíma liðnum þarf kaupandi að endurgreiða ríkinu lánið hafi íbúðin ekki þegar verið seld.

Fimm prósent eigið fé

Kaupendur þurfa að leggja til að lágmarki 5% eigið fé við fasteignakaup, taka 75% fasteignalán hjá lánastofnun á 1. veðrétti og 20% hlutdeildarlán hjá ríkinu sem fer á 2. veðrétt. Í ákveðnum tilvikum geta hlutdeildarlán farið upp í 30% af verði fasteignar, ef lántakendur uppfylla ákveðin skilyrði sem sett verða. Fasteignalán frá lánastofnun lækkar þá á móti niður í allt að 65% af kaupverðinu. Meginreglan verður sú að lántakandi þarf að standast greiðslumat fyrir láni sem nemur 75% af kaupverði en heimilt verður að veita hærri hlutdeildarlán til umsækjenda ef hann er undir tilteknum tekjumörkum. Miðað verður við 7,56 milljónir í árstekjur einstaklings en 10,56 milljónir í árstekjur hjóna og sambúðarfólks.

„Það er virkilega ánægjulegt að hlutdeildarlánin séu orðin að veruleika en þau eru í samræmi við stefnuyfirlýsingu stjórnvalda í húsnæðismálum. Við erum með þessari aðgerð að grípa inn í og rétta hlut tekjulágra einstaklinga á húsnæðismarkaðnum og þessi lán munu gera fólki kleift að búa við aukið öryggi og jafnrétti í húsnæðismálum, óháð því hvar það býr á landinu,“ segir Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.

Ætlað að auðvelda tekjulágum að eignast fyrstu íbúð