„En allt breytist í þessu lífi.” Svo skrifaði Muggur í sögunni um Dimmalimm. Oft verður manni hugsað til þessa þegar maður verður í sífellu að endurmeta hlutina. Atburðir líðandi stundar knýja okkur til að opna augun fyrir alþjóðleika og fjölbreytni. Sjálflægnin hopar og aðrar þjóðir verða ekki lengur svo fjarlægar. Oft heyrum við af átökum úti í hinum stóra heimi sem leiða af sér hörmungar. Þar ásakar hver annan. Á sama tíma vitum við ekki alltaf hvað af daglegum fréttum er sannleikur. Kannski ætti að skoða betur það sem ekki var sagt, í því felst líka sögutúlkun sem getur haft áhrif á viðhorf okkar.

Um nákvæmlega þetta fjallaði mögnuð sögumennska Bjarna Harðarsonar á Sögulofti Landnámseturs síðastliðinn laugardag. Enn einu sinni var upplifun að heimsækja Söguloftið og upp í hugann kom þakklæti áheyrandans til frumkvöðlanna Sigríðar Margrétar og Kjartans sem þar ráða ríkjum.

Söguefnið í þetta sinn var sjálf Brennu-Njálssaga sem hér stökk síung fram á sjónarsviðið, sögð af þekkingu, spennu og þéttum stíganda. Maður sá Skarphéðin glotta við tönn. Hér var orðheppinn og hnyttinn sögumaður á ferð og oft var hlegið. Þó duldist engum djúpur undirtónninn og viss gagnrýni á þessa bók sem svo lengi hefur fylgt okkur og svo oft virst ósnertanleg. Verkið er sígilt og Bjarni vitnaði óspart til samtímans með því að benda á hliðstæður. Sjálfur á hann rætur á sögusviði bókarinnar en hefur líka leitað víðari sýnar á fjarlægum slóðum, dvalið í Afríku og sett Njálu þar í nýtt samhengi. Áheyrendum Söguloftsins var bent á að horfa til nýrra stranda, efast um allt og alla og ekki síst okkur sjálf. Það er hluti af þroskasögu þjóðar. Ég hvet fólk til að fara og hlýða á þessa frásögn, sem hrópar til okkar að hugsa, greina og ræða – halda vöku okkar. Njála er öflug og hefur enn sannað gildi sitt sem orðræðuvaki. Það neistar þegar henni er stungið í samband við nútímann.

Guðrún Jónsdóttir

Sjá nánar: www.landnam.is

Leikrýni – Rafmögnuð Njála á Söguloftinu