Í desember 2017 hlaut Karen Jónsdóttir, Kaja hjá Kaja Organic á Akranesi öndvegisstyrk að upphæð fjórar milljónir króna úr Uppbyggingarsjóði Vesturlands. Styrkinn hlaut hún til þróunar á jurtamjólk. Nú, rúmlega ári síðar, er þróunarvinnu lokið og Kaja hefur sett í sölu þrjá drykki sem framleiddir eru úr haframjólk sem hún flytur inn frá Ítalíu. Það er Turmerik Latte, Chai Latte og Súkkulaði Chai Latte. „Nú þegar framleiðsluferlið er klárt stefni ég á að framleiða haframjólkina sjálf en fyrst þarf ég að koma upp búnaði til að ná afköstum,“ útskýrir Kaja þegar blaðamaður kíkti til hennar í verslunina Matarbúr Kaju við Stillholt á Akranesi.

Lífræn haframjólk

Þetta er jafnframt í fyrsta skipti sem jurtamjólk með löngu geymsluþoli er framleidd á Íslandi en Ölgerðin framleiðir í dag jurtamjólk sem er með 12 daga geymsluþoli. „Markaðurinn fyrir jurtamjólk hér á landi er um ein milljón lítra á ári og fer ört vaxandi. Framleiðsluaðferð þar sem jurtamjólk er með 18 mánaða geymsluþoli er vel þekkt erlendis en vélbúnaðurinn sem notaður er við slíka framleiðslu kostar um 200-300 milljónir króna og framleiðslugetan er um 800 þúsund einingar á viku. Það er enginn hér að fara í slíka fjárfestingu með svo lítinn markað að baki,“ segir Kaja.

Kaja hefur ásamt Matís, Þórarni Agli mjólkurfræðingi og Guðrúnu Jónsdóttur eðlisverkfræðingi, unnið að því að leita ódýrari leiða til að framleiða jurtamjólkina fyrir markaðinn hér á landi. „Mjólk hefur hátt sýrustig og geymist því illa. Það sem við þurftum því að gera var að finna út framleiðsluaðferð til að gerilsneyða mjólkina og tryggja gæði hennar og góðan geymslutíma,“ segir Kaja. Eftir mikla þróunarvinnu og tilraunir fundu þau aðferð sem hentar til framleiðslu á mjólkinni og getur hún í dag tryggt geymsluþol í að lágmarki einn mánuð. „Ég veit samt að geymsluþolið er meira en það tekur tíma að fá það staðfest frá Matís til að hafa lengri stimpil á vörunni. Þeir þurfa fyrst að hafa vöruna hjá sér í nokkra mánuði og fylgjast með henni. En ég hef sjálf prófað að geyma mjólkina í þrjá mánuði og það var í góðu lagi með hana,“ segir Kaja. Haframjólkin hjá Kaju er lífræn og án allra aukaefna. „Það eru engin bindiefni eða önnur aukaefni í drykkjunum en þeir eru bæði hollir og mjög bragðgóðir, þó ég segi sjálf frá,“ segir Kaja að endingu.

Ný íslensk jurtamjólk framleidd á Akranesi