Samkvæmt breytingartillögu við samgönguáætlun sem meirihluti umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis stendur á bakvið, er gert ráð fyrir því tekin verði upp veggjöld á öllum stofnbrautum frá höfuðborginni og í öllum jarðgöngum landsins, sem og að stórauka framkvæmdir í samgöngumálum. Tillagan var unnin nefndinn í nánu samráði við samgönguráðherra og gæti hlotið samþykki á Alþingi fyrir lok vikunnar.

Björn Leví Gunnarsson, þingmaður og áheyrnarfulltrúi Pírata í umhverfis- og samgöngunefnd, vakti máls á þessu við upphaf þingfundar á mánudag. Gagnrýndi hann þessi áform, sagði þau sett fram á síðustu stundu og í miklum ágreiningi. „Þetta virðist vera í fljótfærni, myndi maður bara segja í síðustu viku þingsins. Núna á haustþingi er verið að flýta sér í svona yfirgripsmiklar breytingar á samgönguáætlun sem varða veggjöld úti um allt land og í jarðgöngum úti um allt land,“ sagði Björn Leví og kallaði eftir því að málið fengi eðlilega þinglega meðferð. Samgönguráðherra var jafnframt spurður að því við upphaf þingfundarins hvers vegna nú þyrfti að koma á veggjöldum, sem hann hafi áður mælt gegn. Ráðherra svaraði því til að fyrirséð væri að tekjur ríkisins af bensín- og dísilgjöldum færu lækkandi næstu ár. „Þær tekjur munu þá ekki duga fyrir þeim vegaframkvæmdum sem við almennt sættum okkur við,“ sagði Sigurður Ingi. Spurður hvað lægi á að ljúka málinu fyrir jól svaraði Sigurður Ingi því til að fjögurra ára áætlunin rynni út í lok ársins. „Það er mjög mikilvægt fyrir Vegagerðina að hafa svolítinn fyrirsjáanleika í sínum áætlunum, hönnun og útboðum. Meðal annars til að ná fram eins mikilli hagræðingu í rekstri og útboðum og unnt er,“ svaraði Sigurður Ingi.

Gjaldtaka með myndavélum

Breytingartillaga umhverfis- og samgöngunefndar gerir ráð fyrir því að vegtollur verði tekinn upp á öllum stofnbrautum frá Reykjavík; Reykjanesbraut, Suðurlandsvegi og Vesturlandsvegi. Einnig á tillagan við öll jarðgöng á landinu, auk þess sem að opnað verði á veggjöld fyrir einstakar framkvæmdir, eins og á vegi yfir Öxi og brú yfir Hornafjörð.

Ekki er gert ráð fyrir því að setja upp sérstök tollskýli heldur myndavélar sem skrá öll bílnúmer sem síðan yrðu gjaldfærð. Er það gert til að koma í veg fyrir að hægja þurfi á umferð vegna innheimtu veggjalda. Gjöldin yrðu tiltölulega lág, á bilinu 140 til 150 kr. fyrir fólksbifreið í hvert skipti með afslætti en stakt gjald yrði talsvert hærra.

Áætlað er að gjöldin gætu skilað meira en tíu milljörðum króna í ríkissjóð á hverju ári, en það ræðst af útfærslu og fjárhæð gjaldanna. Yrðu þeir peningar nýttir til að flýta framkvæmdum um allt land, en mest þó á suðvesturhorni landsins. Er þá einkum litið til framkvæmda innan höfuðborgarsvæðisins og á stofnbrautum í grennd, svo sem breikkun Vesturlandsvegar áleiðis til Borgarness, Reykjansbrautar og Suðurlandsvegar austur fyrir Selfoss, auk brúargerðar yfir Ölfusá.

Samgönguáætlun er þingsályktun en til að hefja innheimtu veggjalda þarf að leggja fram og samþykkja sérstakt lagafrumvarp þess efnis. Það kæmi þá væntanlega fram á vorþingi 2019. Verði málið samþykkt á Alþingi má gera ráð fyrir því að minnsta kosti eitt ár taki að undirbúa gjaldtökuna. Innheimta vegtolla á stofnbrautum frá Reykjavík og í öllum jarðgöngum landsins myndi því hefjast í fyrsta lagi árið 2020.

Leggja til gjaldtöku á stofnbrautum frá Reykjavík og í öllum jarðgöngum