Árið 2014 fór Hermann Jóhannsson í Borgarnesi að kenna verkja í hnjáliðum. Hann var þá kominn yfir sjötugt en að öðru leyti við góða heilsu og stundaði vinnu við akstur. Hermann starfaði lengst af sínum starfsaldri við akstur sjúkrabíla og húsvörslu í Heilsugæslustöðinni í Borgarnesi. Hann segir sjálfur að slit í hnjáliðum sé líklegur fylgifiskur starfsins og bílstjórar verði oft fyrir, ekki síst sjúkrabílsstjórar sem þá fóru oft einir í útköll og þurftu að takast á við erfið og krefjandi verkefni. Við slíkar aðstæður hafi oft reynt ótæpilega á liðamótin. En hvað um það, fyrir fjórum árum ákveður Hermann að láta rannsaka ástand hnjáliðanna og í ljós kom að þeir voru báðir slitnir og því þyrfti að skipta þeim út. Hann fer á biðlista 2015 til að fá nýtt vinstra hné sem var verra en það hægra. Nú leið og beið og ekki bólaði á aðgerð þrátt fyrir að Hermann hafi verið settur á biðlista til liðskipta bæði á Heilbrigðisstofnun Vesturlands á Akranesi og á Landspítalanum í Reykjavík. „Vorið 2017 þrýtur mér svo þolinmæðin að bíða eftir að komast að hjá þessum ríkisstofnunum enda gat ég ómögulega fengið upp gefið hvenær röðin yrði komin að mér. Ég pantaði því aðgerð á Klíníkinni í Reykjavík, einkarekinni skurðstofu, þar sem sjúklingar greiða fullt verð fyrir alla þjónustu sem þeir fá. Það var mitt mat á þessum tímapunkti að ég vildi frekar borga fyrir aðgerð en fá í staðinn betri heilsu og geta átt lengri starfsævi. Ég vildi ekki halda áfram að vera með verkjum og horfa jafnvel fram á að þurfa að hætta að vinna af þessum sökum. Þar var skipt um hné í Klínikinni og allt gekk ljómandi vel. Í framhaldinu hélt ég áfram keyrslu eins og ég hafði gert.“

Ekki á biðlista eftir „hægra“ hné!

Enn líður og bíður og áfram er Hermann á biðlista eftir hnjáskiptum, enda einungis búið að skipta út öðru veika hnénu. „Ég fékk síðan hringingu 4. desember síðastliðinn og mér tjáð að ég væri kominn að á biðlista og gat fengið tíma á Akranesi til liðskipta 12. desember. Mæti svo 8. desember í viðtöl, myndatöku, blóðprufur og annað sem fylgir undirbúningi. Bæklunarlæknirinn á Akranesi hringir síðan í mig eftir að ég er kominn heim aftur þennan dag og tilkynnir mér að ég sé ekki á biðlista hjá honum með „hægra“ hné, heldur einungis það „vinstra“. Ég tjái lækninum að skipt hafi verið um það hné 6. apríl þá um vorið, sem hann hefði mátt lesa ef hann hefði kynnt sér læknaskýrslur um mig. Hins vegar sagði ég honum að enn ætti eftir að endurnýja liðinn í hægra hnénu og því upplagt að drífa þetta af. Læknirinn sagði mér þá að hann skæri aldrei upp eftir myndum og þyrfti að skoða mig. Þá segi ég honum að ég geti verið mættur eftir hálftíma. Hann tók því fálega og sagðist sjálfur vera að fara í nokkurra mánaða frí og ég væri einfaldlega ekki á biðlista hjá honum lengur. Hann biður mig ekkert afsökunar eða neitt slíkt, t.d. fyrir að vera búinn að segja upp vinnu, greiða kostnað við undirbúning aðgerðar og annað sem þessu fylgdi. Hann hreinlega henti mér út af biðlista eingöngu vegna þess að ekki var búið að bóka mig á biðlista með „hægra“ hné. Fólki til upplýsingar þá eru þessir liðir eins og hverjir aðrir varahlutir t.d. í bíla, sem eru geymdir uppi í hillu og bíða þess að vera notaðir. Þarna finnst mér ég hafa hlotið snautlega meðferð hjá þessum bæklunarlækni. Mér fyndist að ég hefði átt annað og betra skilið, hef meðal annars starfað hjá þessari stofnun í hátt í þrjá áratugi.“

Tók til sinna ráða

Hermann ákveður á þessum tímapunkti í desember síðastliðnum, þegar búið var að henda honum út af biðlista, að hann mæti heilsu sína og líðan með þeim hætti að ef hann fengi ekki bót meina sinna yrði hann að hætta vinnu, en það hafi hann síst kosið. „Ég ákveð því að leita að nýju til Klíníkunarinnar og fá seinni hnjáskiptin þar. Jafnvel þótt slík aðgerð kosti á aðra milljón króna með öllum kostnaði. Ég fer síðan í hnjáskipti þar 9. janúar síðastliðinn. Fer í aðgerðina þar klukkan 16 og er útskrifaður á hádegi daginn eftir. Allt gekk eins og í sögu og þjónusta var sem fyrr öll til fyrirmyndar.“

Hermann segist í framhaldi þessarar reynslu sinnar hafa ákveðið að láta fólk í sínu nærumhverfi vita af þessum valkosti sem fólk hefur og vekja athygli á því sem hann kallar argasta óréttlæti. Meðal annars finnst honum stórfurðulegt að Sjúkratryggingar Íslands sem hafa samning við spítala á Norðurlöndunum greiða allan kostnað sjúklinga við aðgerðir ef farið er þangað, en ekki við Klíníkina í Ármúla sem þó er að hans mati flottasta sjúkrahús á landinu. Jafnvel eru dæmi um að sömu læknar og starfa á Klíníkinni, fari með sjúklinga sína til Svíþjóðar og geri sömu aðgerðir þar, en íslenska ríkið borgar allan kostnað af því samningur er við viðkomandi heilbrigðisstofnun. Þetta er náttúrlega hrein vitleysa,“ segir Hermann.

Skilvirkni kerfisins ábótavant

„Mér finnst að fólk eins og ég eigi ekki að þurfa að dúsa á biðlistum svo árum skiptir vegna duttlunga kerfisins og óskilvirkni. Við Íslendingar erum betur staddir en svo að slíkt eigi að viðgangast átölulaust. Skilvirni kerfisins er heldur ekki nægjanlega mikil, eins og glöggt sést í mínu tilfelli. Það er þjóðfélaginu ekki til framdráttar að fólk liggi heima hjá sér bryðjandi pillur, en gæti verið nýtir þegnar úti í samfélaginu ef heilbrigðisþjónustan væri skilvirkari. Við sjáum best muninn að í Klínikinni, einkareknu heilbrigðisfyrirtæki, er hægt að afgreiða fjögur hnjáskipti á dag. Sjálf aðgerðin tekur rúman klukkutíma en sjúklingnum er ekki haldið lengur inni en þörf krefur, ólíkt því sem tíðkast sums staðar annars staðar! Ég er í það minnsta mjög ánægður með þá þjónustu sem ég hef í tvígang fengið hjá þessari einkareknu sjúkrastofnun og leyfi mér að mæla með henni. Að sama skapi er ég hryggur yfir þeirri óskilvirkni og reyndar snautlegu framkomu sem ég tel mig hafa fengið hjá bæklunarlækninum á Akranesi,“ segir Hermann að endingu.

Allt betra en liggja heima bryðjandi pillur